یک هفته پیش بود که رییس جمهور از رؤسای دانشگاه های پیام نور و فرهنگیان خواست ظرف مدت یک هفته طرح جامع و برنامه عملیاتی مشخصی برای تحقق اهداف و مأموریت های محوله و بهره برداری بهینه از ظرفیت های موجود این 2دانشگاه تهیه و به دولت ارائه کنند.

به گزارش همشهری، این خبر باعث شد دوباره زمزمه های ادغام این 2دانشگاه، سرزبان ها بیفتد. هرچند طبق بررسی های همشهری قصد و منظور رییس جمهور از طرح این موضوع خیلی ربطی به موضوع ادغام ندارد، براساس گفته ها و شنیده ها تب وتاب خاصی در فضای هردو دانشگاه ایجاد کرده است.

خیلی ها بعد از این دستور گمان کردند رییس جمهور دنبال ادغام این 2دانشگاه است؛ موضوعی که از سال97 زمزمه های آن به گوش می رسد، اما تا امروز خبری از آن نبوده است. البته پزشکیان زیرپوستی نقدی هم به دانشگاه پیام نور کرد و گفت: مجموع عملکرد دانشگاه پیام نور در سال های پس از تأسیس نشان می دهد که ایده شکل گیری و مأموریت های آن در ابتدا بسیار مترقی و آینده نگرانه طراحی شده، اما در ادامه مسیر از اهداف اصلی خود فاصله گرفته است.

سخنگوی وزارت آموزش وپرورش در نشست خبری اخیر خود در پاسخ درباره این موضوع تأکید کرد که این دستور به منزله ادغام 2دانشگاه نیست؛ بلکه ازآنجاکه دانشگاه پیام نور مطابق آمار شاهد کاهش تعداد دانشجو در سال های اخیر است و حتی برخی از شعب آن دیگر دانشجو ندارند، و از سوی دیگر دانشگاه فرهنگیان با کمبود شدید فضا مواجه است، موضوع انتقال فضاهای دانشگاهی خالی از دانشجو یا واحدهایی که با افت شدید جمعیت دانشجویی روبه رو بوده اند مطرح است.

به گفته او هم در دوره دولت سیزدهم و هم در دولت چهاردهم این درخواست مورد تأکید رؤسای جمهور بوده و هست و هردو دستور داده اند در مناطقی که فضای دانشگاه پیام نور بلااستفاده مانده و دانشگاه فرهنگیان می تواند از آن استفاده کند، این فضاها منتقل شوند. البته او این نکته را هم یادآور می شود که حتی عنوان شده اگر اعضای هیأت علمی این واحدها می توانند در دانشگاه فرهنگیان ادامه خدمت بدهند، به این دانشگاه منتقل شوند که دانشگاه فرهنگیان هم استقبال کرده است.

سال65 بود که با هدف ایجاد امکان دسترسی به فضای آموزش عالی در همه مناطق کشور به خصوص مناطق محروم و دورافتاده، دانشگاه پیام نور متولد شد و نخستین دوره پذیرش دانشجوی آن در مهرماه سال67 بود. ابتدا این دانشگاه در 5رشته تحصیلی در فضای فیزیکی 28 مرکز باقیمانده از دانشگاه ابوریحان بیرونی و دانشگاه آزاد شروع به پذیرش دانشجو کرد. بیشتر دانشجویان پیام نور در سال های اول به خاطر آموزش ازراه دور و فرصتی که برای ادامه تحصیل به کارمندان می داد، از این قشر بودند.

تعداد واحدهای دانشگاهی این دانشگاه که در 31استان کشور شعبه دارد، 495شعبه برآورد می شود و آمارها حکایت از آن دارد که از سال67 تاکنون بالغ بر 3ونیم میلیون نفر از این دانشگاه فارغ التحصیل شده اند و بیش از 360هزار دانشجو هم درحال حاضر در این دانشگاه مشغول تحصیل اند. گرچه در سال نخست این دانشگاه تنها در 5رشته تحصیلی پذیرای دانشجویان بود، اما هم اکنون حدود 400رشته در دوره کارشناسی، 220رشته در مقطع ارشد و 120رشته در دوره دکتری دارد.

بیشترین تعداد شعب دانشگاه پیام نور متعلق به استان های فارس، خراسان رضوی، تهران و خوزستان است که هرکدام بین 25 تا 40مرکز و واحد آموزشی فعال دارند. این استان ها درمجموع حدود 30درصد کل واحدهای پیام نور کشور را به خود اختصاص داده اند.

دانشگاه پیام نور در دهه های مختلف شاهد فرازوفرودهای بسیاری بوده است؛ مثلا دهه70 برای این دانشگاه دهه توسعه تدریجی بود و از دهه80 به عنوان دهه دوران طلایی و رشد آن یاد می شود؛ تا آنجا که در این دوره شمار دانشجویانش به بیش از یک میلیون نفر رسید و این دانشگاه در سال های 89 تا 92 به بزرگ ترین دانشگاه جهان از نظر تعداد دانشجو تبدیل شد. یکی از ویژگی های منحصربه فرد این دانشگاه در آن دوران، استفاده گسترده از سیستم آموزش نیمه حضوری و برگزاری امتحانات سراسری الکترونیکی بود؛ اما در دهه90 که از آن به عنوان دوره تحول و چالش یاد می شود، این دانشگاه در تمامی شعب خود شاهد کاهش نسبی تعداد دانشجویان بود، آن هم در سایه تغییر سیاست های وزارت علوم و اشباع بازار آموزش عالی.

رتبه بندی بهترین دانشگاه های جهان از سوی مؤسسه USNews در سال 2025-2024 منتشر شده است و 69دانشگاه ایرانی در جمع 2200دانشگاه برتر جهان رتبه بندی شده اند. دانشگاه پیام نور به عنوان بزرگ ترین دانشگاه دولتی کشور بین 69دانشگاه برتر ایران و در جمع دانشگاه های برتر جهان قرار گرفته است. این دانشگاه در بین دانشگاه های کشور رتبه53 و در بین دانشگاه های برتر جهان رتبه1972 را دارد.

گفتنی است این رتبه بندی در پی آن است که بهترین دانشگاه های جهان را که پژوهش های علمی بسیاری انجام می دهند به دانشجویان متقاضی از سراسر جهان معرفی کند.