رهبران ارمنستان و آذربایجان روز جمعه در کاخ سفید یک بیانیه مشترک را امضا کردند که ضمن فراهم کردن فرصتی برای پایان دادن به دهه ها تنش میان دو جمهوری استقلال یافته از اتحاد جماهیر شوروی، امتیازات ویژه ای را در اختیار ایالات متحده قرار می دهد.

به گزارش هم میهن، دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا که در ماه های اخیر اشتیاق فراوان خود را برای میانجی گری برای پایان دادن به مخاصمات بین المللی نشان داده، روز جمعه 8 آگوست میزبان نیکول پاشینیان، نخست وزیر ارمنستان و الهام علی اف، رییس جمهور آذربایجان بود تا شانس خود را برای پایان دادن به مناقشه ای که دهه هاست در قفقاز جنوبی جریان دارد، امتحان کند. در این نشست، بیانیه ای مشترک به امضای رهبران ارمنستان و آذربایجان رسید که راه را برای عادی سازی کامل روابط دو کشور باز می کند. طبق این چارچوب، ایالات متحده حق انحصاری توسعه کریدوری را که در سال های اخیر با مخالفت برخی بازیگران مسئله قفقاز از جمله ایران مواجه بود، به دست آورد.

رییس جمهور آمریکا در این نشست گفت: مدت هاست که این دو کشور در حال مبارزه با یکدیگر هستند و حالا قرار است آن ها برای مدتی طولانی به دوستانی خوب برای یکدیگر تبدیل شوند. ترامپ که امیدوار است نتیجه تلاش هایش برای پایان دادن به مناقشات بین المللی به دریافت جایزه صلح نوبل ختم شود، افزود: برای سال ها بسیاری تلاش کردند تا راهی برای حل و فصل این مناقشه پیدا کنند. اتحادیه اروپا تلاش های زیادی کرد. روس ها به سختی روی این مسئله کار کردند و موفق نشدند. جو خواب آلود (بایدن) هم تلاش خود را کرد اما شما دیدید که در پایان چه اتفاقی افتاد.

رهبران ارمنستان و آذربایجان هفته گذشته در ابوظبی، پایتخت امارات متحده عربی با یکدیگر دیدار و درباره شرایط صلح گفت وگو کردند با این حال گشایشی در این موضوع حاصل نشد تا همه چیز به دیدار رهبران دو کشور در کاخ سفید موکول شود.

دولت ترامپ از ماه مارس، زمانی که استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رییس جمهور آمریکا به منطقه سفر کرد، تلاش ها برای میانجی گری میان آذربایجان و ارمنستان به منظور دستیابی به یک توافق پایدار برای پایان جنگ را آغاز کرده بود.

متن بیانیه مشترک منتشر نشده اما از اظهارنظرهای مقام های رسمی و نقل قول ها از منابع آگاه می توان به تصویری از کلیات این بیانیه و محتوای احتمالی توافق صلح ارمنستان و آذربایجان دست یافت.

بر اساس این بیانیه، کریدوری جدید در منطقه احداث خواهد شد که به جمهوری آذربایجان اجازه می دهد از طریق خاک ارمنستان به نخجوان دسترسی زمینی پیدا کند. همچنین حق انحصاری توسعه این کریدور در اختیار ایالات متحده قرار می گیرد و کریدور مذکور مسیر ترامپ برای صلح و شکوفایی بین المللی نام خواهد گرفت. به نوشته آسوشیتدپرس و به نقل از یک مقام آگاه آمریکایی، این کریدور احتمالاً شامل خطوط ریلی، خطوط انتقال نفت و گاز، فیبر نوری و مجوز رفت و آمد افراد و انتقال کالا خواهد بود.

ترامپ در این زمینه گفت: ما انتظار داریم به سرعت شاهد توسعه زیرساخت ها در منطقه قفقاز توسط شرکت های آمریکایی باشیم. شرکت های آمریکایی بسیار هیجان زده اند که در ارمنستان و آذربایجان حضور پیدا کنند. به گفته رییس جمهور آمریکا، دو کشور ارمنستان و آذربایجان متعهد شده اند که هرگونه درگیری را برای همیشه متوقف کنند، روابط دیپلماتیک، کنسولی و تجاری را آغاز کنند یا توسعه دهند و به تمامیت ارضی و استقلال یکدیگر احترام بگذارند. علی اف هم ضمن تأیید مواضع ترامپ گفت که این توافق نقطه آغاز یک صلح طولانی و پایدار و درخشان در قفقاز خواهد بود.

با توجه به خطوط قرمزی که آذربایجان پیشتر ترسیم کرده بود می توان انتظار داشت که این خطوط قرمز در بیانیه اخیر گنجانده شده اند که باکو حاضر به پذیرش توافق شده است. جمهوری آذربایجان خواستار این شده بود که ارمنستان ادعاها درباره منطقه ناگورنو قره باغ را کنار بگذارد و این ادعاها از قانون اساسی ارمنستان حذف شوند. دومین خواسته باکو، انحلال گروه مینسک در سازمان امنیت و همکاری اروپا بود که سال 1994 برای تسهیل حل و فصل این مناقشه درازمدت تشکیل شد. روزنامه واشنگتن پست نوشته است: دو کشور موافقت کردند تا نامه مشترکی را امضا و رسماً درخواست کنند که سازمان امنیت و همکاری اروپا، گروه مینسک را منحل کند.

بر اساس گزارش ها، آمریکا موافقتنامه های دوجانبه ای را با آذربایجان و ارمنستان به طور جداگانه به امضا خواهد رساند. در امضای موافقتنامه میان ایالات متحده و آذربایجان، محدودیت های پیشین برای همکاری امنیتی با آذربایجان که به خاطر نقض گسترده حقوق بشر در این کشور وضع شده بود، برداشته خواهد شد.

سپتامبر 2023 جمهوری آذربایجان با حمله نظامی به منطقه ناگورنو قره باغ موفق شد کل این منطقه مورد مناقشه را تصرف کند. در پی این اتفاق، نزدیک به 100 هزار ارمنی تبار که در این منطقه ساکن بودند، از هراس زندگی تحت حکومت باکو تصمیم به ترک ناگورنو قره باغ گرفته و در کمتر از یک هفته به ارمنستان رفتند.

این پیروزی نظامی، باعث شد تا جمهوری آذربایجان بتواند بسیاری از خواسته های خود را که برای نزدیک به یک قرن اختلافاتی را میان دو جمهوری اتحاد جماهیر شوروی و بعدتر دو جمهوری مستقل آذربایجان و ارمنستان ایجاد کرده بود، تحمیل کند.

ریشه این اختلافات به 1923 بازمی گردد؛ زمانی که اتحاد جماهیر شوروی خودمختاری منطقه ناگورنو قره باغ را که در درون جمهوری آذربایجان واقع شده بود، اعلام کرد. بر اساس داده های تاریخی، در آن زمان 95 درصد ساکنان آن منطقه ارمنی تبار بودند. این موضوع باعث نارضایتی آذربایجانی ها شد با این حال، دست برتر مسکو مانع از این می شد که ادعاها بر سر این منطقه به درگیری جدی تبدیل شوند.

در سال 1988 پارلمان محلی منطقه ناگورنو قره باغ با تصویب قطعنامه ای تمایل خود را برای الحاق به جمهوری ارمنستان (به رغم واقع شدن درون خاک آذربایجان) اعلام کرد. در شرایطی که اتحاد جماهیر شوروی با مشکلات زیادی مواجه بود درگیری ها میان ارمنستان و آذربایجان آغاز شد و با فروپاشی شوروی در سال 1991 که همزمان با تشکیل جمهوری های آذربایجان و ارمنستان و اعلام استقلال ناگورنو قره باغ این درگیری تبدیل به یک جنگ تمام عیار شد.

جنگ اول قره باغ از 1988 تا 1994 به طول انجامید و سی هزار تلفات برجای گذاشت. ارمنستان در این جنگ توانست کنترل منطقه ناگورنو قره باغ را به دست گیرد و حدود 20 درصد از خاک آذربایجان را اشغال کند. در 1994 با دخالت روسیه آتش بسی که به پروتکل بیشکک موسوم شد مورد موافقت قرار گرفت. بر اساس این آتش بس، منطقه ناگورنو قره باغ به عنوان یک منطقه خودمختار شناخته شد که توسط دولتی محلی با مرکزیت استپانکرت اداره می شود. با این وجود، این دولت محلی ارتباط بسیار نزدیک اقتصادی، سیاسی و نظامی با ارمنستان داشت و عملاً بخشی از ارمنستان به حساب می آمد.

این آتش بس به طور رسمی تا سپتامبر 2020 پابرجا باقی ماند اما در این مدت بارها طرفین با یکدیگر درگیر شدند و تلفات گسترده ای را بر یکدیگر تحمیل کردند. درگیری های آوریل 2016 از جمله این درگیری ها بود که پس از 4 روز متوقف شد و گفت وگوهایی میان باکو و ایروان شکل گرفت اما این گفت وگوها بدون نتیجه باقی ماند و طرفین یکدیگر را به نقض آتش بس متهم کردند.

درگیری های پراکنده در مرز آذربایجان با منطقه ناگورنو قره باغ در سال 2020 سرانجام به جنگی بزرگ در سپتامبر آن سال منتهی شد و دو طرف با رد میانجی گری و دخالت سازمان ملل، روسیه، آمریکا و قدرت های اروپایی به جنگ ادامه دادند. این جنگ که با پیروزی های بزرگ برای آذربایجان همراه بود سرانجام با آتش بس 9 نوامبر که با دخالت روسیه به امضا رسید پایان یافت. باکو در این جنگ 6 هفته ای موفق شد بخش عمده ای از مناطق مورد اختلاف را تصرف کند و تنها بخش کوچکی از ناگورنو قره باغ در تصرف ارمنستان باقی ماند. بر اساس این آتش بس، کریدوری به نام لاچین شکل گرفت که ارتباط جغرافیایی میان ارمنستان و ناگورنو قره باغ برقرار بماند. حفاظت از این کریدور بر عهده نیروهای حافظ صلح روسیه گذاشته شد.

مذاکرات و تلاش ها برای حل و فصل اختلافات به ویژه در قالب گروه مینسک ناموفق باقی ماند. افزایش تنش ها میان باکو و ایروان در سپتامبر 2022 به یک درگیری دوروزه منجر شد و آذربایجان حملاتی را علیه خاک ارمنستان ترتیب داد. بار دیگر با دخالت روسیه این درگیری به آتش بس منجر شد اما درگیری هایی پراکنده همچنان میان طرفین وجود داشت.

دسامبر 2022 گروهی از فعالان آذربایجانی که در واقعیت وابسته به دولت باکو بودند اقدام به تجمع و مسدود کردن کریدور لاچین کردند و مدعی شدند که این اقدام را در اعتراض به فعالیت معادن و آلودگی های زیست محیطی در منطقه ناگورنو قره باغ انجام می دهند. حافظان صلح روسی نیز اراده ای جدی برای باز کردن این مسیر نداشتند و همین امر به کمبود گسترده کالاهای اساسی در ناگورنو قره باغ منجر شد. در آوریل 2023، آذربایجان یک ایست بازرسی ایجاد کرد تا تمام ورودی ها به ناگورنو قره باغ و خروجی ها از این منطقه با نظارت مستقیم باکو باشد.

سپتامبر 2023، تنها چند روز پس از توافق برای بازگشایی کریدور لاچین برای ارسال کمک ها به ناگورنو قره باغ، باکو عملیاتی ضدتروریستی را در این منطقه آغاز کرد و ظرف دو روز توانست کل منطقه ناگورنو قره باغ را تصرف و برتری خود را تثبیت کند. بعد از این درگیری ها مذاکرات میان طرفین بار دیگر آغاز شد.

بزرگترین بازنده توافق اخیر میان آذربایجان و ارمنستان را می توان روسیه دانست. دیدار رهبران ارمنستان و آذربایجان این بار نه در کرملین که در کاخ سفید برگزار شد و دو طرف بیانیه ای را به امضا رساندند که عملاً منافع روسیه را در منطقه ای که تا چند سال قبل حیاط خلوت روسیه به حساب می آمد نادیده می گرفت. در این بیانیه، نه جایگاهی برای نیروهای حافظ صلح روسیه دیده شده بود و نه از نقش آفرینی روسیه در کریدور کلیدی متصل کننده آذربایجان به نخجوان خبری بود.

سرگیی مارکوف، تحلیلگر سیاسی نزدیک به دولت روسیه روز جمعه در یادداشتی تلگرامی نوشت: این ضربه ای بزرگ به منافع روسیه در منطقه بود. به نوشته او، توافق اخیر پیروزی بزرگ برای ترامپ و ایالات متحده و شکستی برای ایران، روسیه و اتحادیه اروپا به ویژه فرانسه محسوب می شود.

توافق اخیر را باید ادامه مسیر کاهش نفوذ روسیه در منطقه قفقاز دانست که به طور خاص از زمان آغاز حمله نظامی روسیه به اوکراین در فوریه 2022 شتاب گرفت و نشانه های آن در ماه های گذشته آشکار شده بود. پلیس جمهوری آذربایجان روز سه شنبه یک جولای به دفتر خبرگزاری روسی اسپوتنیک در باکو حمله و مدیران این خبرگزاری را بازداشت کرد. بازداشت و محکوم کردن شهروندان روسیه به زندان، در حالی که بعضی از آن ها به شدت مجروح شده بودند، از تلویزیون دولتی جمهوری آذربایجان پخش شد و اتفاقی تاریخی را رقم زد؛ یکی از جمهوری های سابق اتحاد جماهیر شوروی آشکارا و در انظار عمومی مسکو را تحقیر کرده بود، بدون این که از عواقب این کار بترسد.

نقطه شروع این افول روسیه را باید روزی دانست که مسکو تصور می کرد در اوج قدرت قرار دارد. 24 فوریه 2022، ده ها هزار سرباز روس با عبور از مرزهای بین المللی، حمله ای تمام عیار علیه اوکراین آغاز کردند. این حمله قرار بود یک پیروزی بزرگ برای روسیه باشد اما اوکراین به باتلاقی تبدیل شد که هرچند نیروهای نظامی روسیه توانستند در آن پیشروی کنند اما تمام انرژی روسیه را در بیرون از مرزها به خود معطوف کرد.

نشریه اکونومیست نوشته است: تنش میان آذربایجان و ارمنستان بر سر منطقه ناگورنو قره باغ یکی از کلیدی ترین عوامل تداوم نفوذ روسیه در منطقه قفقاز بود. مسکو با آگاهی از این مسئله می کوشید تا همواره با برقراری نوعی توازن، این مناقشه را حل نشده و راکد باقی بگذارد. با این حال، هنگامی که آذربایجان در سال 2020 برای پس گرفتن این منطقه اقدام به حمله نظامی کرد، روسیه حاضر نشد کمک زیادی به ارمنستان کند. این اقدام تا حدی به تلافی قیام مردمی دو سال قبل بود که نیکول پاشینیان را در ارمنستان به قدرت رساند اما روس ها اهداف دیگری را نیز دنبال می کردند.

به نوشته اکونومیست، پوتین به آذربایجان اجازه داد تا بخشی از قلمرو اطراف ناگورنو-قره باغ را تصرف کند، و سپس آتش بسی را به آذربایجان تحمیل کرد که به روسیه امکان داد تا نیروهای خود را تحت پوشش حافظان صلح در آذربایجان مستقر کند و ارمنستان را آسیب پذیرتر و وابسته تر به خود سازد. پوتین همچنین برای آذربایجان شرط گذاشت که اگر می خواهد کریدوری برای اتصال دو بخش جداافتاده از خاک خود بسازد، این کریدور باید زیر نظر سرویس امنیت داخلی روسیه (FSB) باشد.

آتش بس شکننده میان باکو و ایروان تا سال 2023 پایدار بود اما در آن سال، الهام علی اف، رییس جمهور آذربایجان که طی دهه های گذشته تلاش می کرد از رنجاندن روس ها اجتناب کند، به سرعت متوجه تغییر وضعیت ناشی از درگیر شدن مسکو در جنگ اوکراین شد و دریافت که در چنین شرایطی، نیروهای حافظ صلح روسیه عقب نشینی را بر درگیری نظامی در قفقاز ترجیح می دهند. تا سپتامبر 2023، درحالی که صلح بانان روسی، شکست و عقب نشینی های ارمنستان را به نظاره نشسته بودند، جمهوری آذربایجان تمام مناطق باقی مانده از منطقه ناگورنو قره باغ را به طور کامل تصرف کرد.

تصرف کامل منطقه ناگورنو قره باغ، تبعات مهمی برای روسیه داشت؛ نیروهای حافظ صلح روسیه مجبور به خروج از آذربایجان شدند، روسیه ابتکار عمل را در زمینه کریدوری که قرار بود دو بخش جدا افتاده از خاک آذربایجان را به هم متصل کند از دست داد، و ارمنستان هم که درخواست هایش برای کمک از روسیه نادیده گرفته شده بود، عضویت خود را در پیمان امنیت جمعی (CSTO) به رهبری روسیه به حالت تعلیق درآورد.

زائر شیری یف، پژوهشگر بنیاد کارنگی درباره تحولات در آن دوره زمانی می گوید: آذربایجان که از این پیروزی جسارت یافته بود، به دنبال تعامل با مسکو به عنوان یک طرف برابر و نه یک زیردست برآمد و بدین ترتیب، دیدگاه روسیه مبنی بر اینکه قفقاز جنوبی حیاط خلوت آن است را به چالش کشید. باکو همچنین به مسکو اعلام کرد که مایل نیست مدیریت کریدوری را که در ذهن دارد به FSB بسپارد و ترجیح می دهد این کریدور تحت نظر یک نهاد بین المللی مستقل باشد.

به رغم اینکه آذربایجان، آتش بس مدنظر روسیه را شکسته بود، مسکو همچنان تلاش داشت تا رابطه اش با جمهوری آذربایجان را حسنه نگه دارد اما یک حادثه تمام تلاش های کرملین را بر باد داد. هواپیمای متعلق به خطوط هوایی آذربایجان روز چهارشنبه 25 دسامبر (5 دی) در حال پرواز از پایتخت آذربایجان باکو به شهر گروزنی در شمال قفقاز روسیه بود که به دلایل نامشخص تغییر مسیر داده و هنگام تلاش برای فرود در آکتائو قزاقستان در 3 کیلومتری فرودگاه این شهر سقوط کرد.

پس از برخورد موشک، سامانه ناوبری هواپیما دچار اختلال شده و به آن اجازه فرود اضطراری در فرودگاه های روسیه داده نشده است. پس از آن هواپیما مجبور شد مسیر خود را به سمت قزاقستان تغییر دهد، اما در نزدیکی شهر آکتائو سقوط کرده و آتش گرفت. به گفته مقام های روسی، این هواپیما با یک پهپاد اوکراینی اشتباه گرفته شده بود، با این حال، هرچند ولادیمیر پوتین، رییس جمهور روسیه اقدام به عذرخواهی از باکو کرد اما مسکو حاضر نشد رسماً مسئولیت این اقدام را بپذیرد.

از آن زمان، روابط باکو با مسکو روز به روز تیره تر شده است. جمهوری آذربایجان در ژانویه 2025، مرکز فرهنگی روسیه را به اتهام جاسوسی تعطیل کرد. در مقابل، مسکو بر شدت سختگیری ها علیه مهاجران آذربایجانی ساکن روسیه افزود و حمله ای سایبری علیه رسانه های آذربایجانی ترتیب داد. واکنش باکو به این ماجرا، تعطیل کردن دفتر محلی راشا تودی بود.

در چنین فضایی بود که مقامات محلی در یکاترینبورگ در تاریخ 27 ژوئن، ده ها آذربایجانی را به اتهام دست داشتن در مجموعه ای از قتل ها در اوایل دهه 2000، بازداشت کردند. مقامات با بازداشت شدگان با خشونت رفتار کردند که این امر منجر به مرگ تعدادی از بازداشت شدگان شد. رسانه های دولتی آذربایجان با انتشار روزانه بیش از 100 مطلب و ویدئو درباره این رویداد، به آتش خشم ناشی از این موضوع دامن زدند تا در نهایت در روز 1 جولای، نیروهای امنیتی آذربایجان به دفتر خبرگزاری روسی اسپوتنیک یورش بردند و مدیر آن را بازداشت کردند.

بسیاری از تحلیلگران معتقدند اگر روسیه درگیر جنگ در اوکراین نبود، آذربایجان چنین آزادی عملی پیدا نمی کرد. ریچارد گیراگوسیان، مدیر و بنیان گذار مرکز مطالعات منطقه ای (RSC)، یک اندیشکده مستقل در ایروان، به یورونیوز گفت: در حالی که روسیه درگیر تهاجم ناکام خود به اوکراین است، این وضعیت تا حد زیادی به قیمت کنار گذاشته شدن روسیه تمام شده است. توافق اخیر در واشنگتن را می توان جدی ترین ضربه به نفوذ روسیه در قفقاز دانست.

ارمنستان، بازنده ناگزیر دیگر این توافق است. ارمنستانی ها که خود را در جنگ شکست خورده می دیدند عملاً تمام شرایط مد نظر باکو را پذیرفتند و در شرایطی که آذربایجان به شدت از نظر نظامی از سوی بازیگرانی چون ترکیه و اسراییل حمایت می شود، راه دیگری جز پذیرش توافق را پیش روی خود ندیدند. آرام هامپاریان، مدیر کمیته ارمنی های آمریکا با انتقاد از این توافق نوشت: این توافق به آذربایجان اجازه می دهد فرایند پاکسازی قومی در منطقه ناگورنو قره باغ را کامل کند.

در مورد ایران ماجرا تا حدی متفاوت است. تهران مخالفت خود را با احداث چنین کریدوری بارها اعلام کرده بود اما واکنش اش به این ماجرا آرام بود. وزارت امور خارجه ایران در بیانیه ای پیرامون این موضوع نوشته است: جمهوری اسلامی ایران با دقت روندهای جاری در منطقه قفقاز جنوبی را دنبال می کند و با هر دو کشور همسایه، جمهوری آذربایجان و جمهوری ارمنستان، در خصوص این تحولات در ارتباط است. بدون تردید صلح و ثبات در منطقه قفقاز به نفع همه کشورهای منطقه است.

جمهوری اسلامی ایران با استقبال از نهایی شدن متن توافق صلح توسط دو کشور، این تحول را گامی مهم در تحقق صلح پایدار در منطقه ارزیابی می کند. در عین حال نگرانی خود را از پیامدهای منفی هرگونه مداخله خارجی به هر شیوه و شکلی، به ویژه در مجاورت مرزهای مشترک، که مخل امنیت و ثبات پایدار منطقه باشد ابراز می دارد.

جمهوری اسلامی ایران ضمن تاکید بر اتخاذ تمامی تدابیر سیاسی، حقوقی و اقتصادی برای تامین حقوق و منافع ملی خود، باور دارد که ایجاد مسیرهای ارتباطی و رفع انسداد شبکه های مواصلاتی زمانی در خدمت ثبات، امنیت و توسعه اقتصادی ملت های منطقه خواهد بود که در چارچوب منافع متقابل، رعایت حاکمیت ملی و تمامیت ارضی کشورهای منطقه و بدون مداخلات خارجی باشد. جمهوری اسلامی ایران آماده تداوم همکاری های سازنده و مبتنی بر منافع متقابل با هر دو کشور جمهوری آذربایجان و جمهوری ارمنستان برای صیانت از صلح و ثبات و توسعه اقتصادی منطقه از طریق همکاری های دوجانبه و منطقه ای، همچون سازوکار 3+3، می باشد.

در این بیانیه به اظهار نگرانی اکتفا شده و تهران برای گفت وگو در چارچوب 3+3 اظهار علاقه مندی کرده که نشان دهنده عدم تمایل تهران به واکنش های فراتر است. نیکول پاشینیان، نخست وزیر ارمنستان روز گذشته تلاش کرد تا از نگرانی ایران در این زمینه بکاهد اما اظهارنظر او چندان مبتنی بر واقعیت نیست.

پاشینیان گفت: با این پروژه، ارمنستان پس از 30 سال به اتصال ریلی با روسیه دست می یابد. این اتصال ریلی را می توان یا از طریق مسیر ترامپ یا فارغ از آن و از طریق مسیر گرجستان - آذربایجان برقرار کرد. فراموش نکنیم که خطوط ریلی ارمنستان تحت کنترل روسیه بوده و شاید روسیه به سرمایه گذاری برای احیای خط آهن ایجوان - هرازدان و خط آهن ایجوان - قزاق علاقه مند شود.

البته، رضایت آذربایجان نیز در این مورد ضروری خواهد بود. رییس دولت ارمنستان تأکید کرد که این کشور از طریق این پروژه به یک ارتباط ریلی بسیار مهم با ایران نیز دست خواهد یافت. ما از طریق یک خط کشتیرانی به یک ارتباط ریلی با آسیای مرکزی دست خواهیم یافت. چین به یک مسیر ریلی جدید به غرب دست خواهد یافت که در حال حاضر وجود ندارد. این پروژه می تواند به فرصت خوبی برای آغاز همکاری اقتصادی بین ایران و آمریکا و میان روسیه و آمریکا تبدیل شود.