خلیج گرگان با مساحت حدود 51 هزار هکتار زیستگاه حدود 200 گونه ارزشمند و در معرض خطر انقراض است که 40سال پیش به عنوان نخستین تالاب بین المللی ایران در کنوانسیون جهانی رامسر ثبت جهانی شد.

به گزارش دانشجو، از اوایل دهه 90 شمسی و به تبعیت از کاهش تراز آب دریای خزر ، مقوله پسروی و کاهش پهنه آبی خلیج گرگان آغاز شد .در ادامه و متاثر از رخدادهای اقلیمی مانند گرمایش زمین، افزایش تبخیر، کاهش بارندگی و همچنین برداشت بی رویه سفره های زیرزمینی پیرامون خلیج گرگان، سدسازی در مناطق بالا دست و کاهش آورده رودخانه ها، پسروی و خشک شدن خلیج گرگان به عنوان یک تهدید زیست محیطی نمایان شد.

خلیج گرگان که در شرایط سختی روزگار سپری می کرد؛ تلاش کرد با رخدادهایی مانند شکل گیری و پدیدار شدن جزیره جدید هزار هکتاری آکاز ، وقوع پدیده چنگ جلبکی ،مرگ و میر حدود 80 هزار پرنده آبزی و کنار آبزی، تغلیظ آب و رسیدن شوری به 50 هزار واحد و البته انتشار بوی بد و تعفن حال ناخوشش را فریاد بزند.

در سال 1396 کارگروه نجات خلیج گرگان تشکیل شد و پس از چند سال کش و قوس های بی ثمر طرح 5 ساله احیای خلیج گرگان و تالاب میانکاله در ستاد ملی احیای تالاب های کشور مصوب تا با راهکارهای کوتاه مدت میان مدت و دراز مدت این پهنه احیا شود تعلل دولت های یازدهم و دوازدهم در احیای خلیج گرگان سبب شد که این اکوسیستم که روزی یک بوم سازگان منحصر به فرد در شمال کشور تلقی می شد و رزق و روزی حدود نیم میلیون نفر از اهالی پیرامون تامین می کرد به حال احتضار درآید در اسفند 1401 و همزمان با سفر رییس جمهور شهید چبه جزیره عاشوراده دستور صریح آیت الله شهید رییسی در خصوص آغاز عملیات لایروبی کانال های آبرسان صادر شد و طی حدود 18 ماه این طرح به اتمام رسید و کانال آبرسان آراکانال یا کانال آشور به عرض 400 متر و طول 11 کیلومتر لایروبی شد و پس از بهره برداری از کانال این دالان آبی یک و نیم میلیارد متر مکعب آب روانه خلیج گرگان شد قبل از اتصال کانال حدود 46 درصد خلیج گرگان خشک شده بود و پهنه آبی خلیج گرگان به عدد ناچیز 27 هزار هکتار کاهش یافته بود با اتصال دریای کاسپین به خلیج گرگان جان دوباره به این زیستگاه هدیه شد و 50 تا 60 سانتی متر به تراز آبی خلیج گرگان افزوده شد ثمره اجرای نخستین مداخله از مداخلات 16گانه احیای خلیج گرگان کاهش شوری آب و افزایش پهنی آبی این زیستگاه بود تعلل دولت چهاردهم در اجرای سایر مداخلات مانند تامین حقابه رودها پمپاژ آب از نکارود و خزر لایروبی کانال خوزینی و چوپاقلی سبب شد تا در کمتر از دو سال از آبگیری خلیج گرگان در سال 1402 شرایط خلیج گرگان بار دیگر بغرنج شود علی رغم گذشت حدود نیم سال از طرح برخی وعده های امیدوار کننده از سوی دولت چهاردهم هیچ اقدام عملی دیده نشد و چشمان بومیان و ساحل نشینان بار دیگر نگران شده است و امیدی که در دولت سیزدهم ایجاد شده بود در حالت شکننده قرار گرفت.

بازدید میدانی حاکی از آن است که پسروی آب در وضعیت بسیار بغرنجی قرار دارد و شدت عقب نشینی نسبت به نیمه دوم 1402 از چند صد متر هم فراتر رفته است و گویا مرگ خلیج گرگان محتوم است.تعلل دولت در اجرای تکالیف قانونی خود سبب شد تا نماینده مردم غرب گلستان، در صحن مجلس به رییس جمهور تذکر قانونی دهد.

نماینده مردم کردکوی در مجلس در تذکر به رییس جمهور، گفت: با توجه به اینکه خلیج گرگان یکی از مطالبات به حق مردم است، ما در دولت سیزدهم مصوب کردیم که ستاد ملی احیای تالاب میانکاله و خلیج گرگان سه کانال را لایروبی کنند اما متاسفانه این 3 کانال لایروبی نشد و تنها توانستیم کانال آشوراده را لایروبی کنیم؛ لذا حتما لازم است 2 کانال دیگر نیز لایروبی شوند و متعاقب آن حتما باید پمپاژ آب از دریای خزر به سمت خلیج گرگان صورت گیرد لذا دستور فوری دهید این اقدام اتفاق بیفتد زیرا اگر خشکسالی در خلیج گرگان اتفاق بیفتد مردم در شرایط بحرانی قرار خواهند گرفت.

درهمین راستا، عالی ترین مقام اجرایی دولت در گلستان در دیدار با رییس دفتر بازرسی ویژه دولت چهاردهم، بار دیگر صرفا به پیامدهای عواقب خشکسالی خلیج گرگان اشاره کرد .گویا نهادی غیر از دولت متولی احیا این پهنه آبی است! استاندار گلستان با هشدار درباره وضعیت بحرانی خلیج گرگان، گفت: بدون علاج بخشی فوری، این پهنه آبی تا دو سال آینده به سرنوشت دریاچه ارومیه دچار خواهد شد. علی اصغر طهماسبی عصر چهارشنبه در نشست رییس دفتر بازرسی ویژه رییس جمهور با اعضای ستادهای انتخاباتی دکتر پزشکیان در گلستان افزود: رییس جمهور دستور ویژه ای برای پمپاژ و لایروبی خلیج گرگان تا سال 1404 صادر کرده است.

پایان سخن آنکه، هر گونه تعلل در اجرای سایر مداخلات احیایی به ویژه پمپاژ آب دریای خزر به خلیج گرگان مرگ این گوهر آبی را محتوم می نماید و امید است دوران تساهل و تسماح دولتمردان در خصوص خلیج گرگان به پایان رسد .خلیج گرگان نه تنها پناهگاه طبیعت و زیستگاه گونه های بی شمار، بلکه میراثی گران بها برای نسل های آینده به شمار می رود که در سال های اخیر،زخم هایی عمیق تحمل می کند.