امروز سیزدهم ماه صفر است؛ روزی که تا همین چند سال پیش هیچ جایگاهی در تقویم اقتصادی بازار طلا نداشت، اما حالا با موجی از روایت های غیرمستند و شایعه سازی های هدف دار در فضای مجازی، به یک نقطه تمرکز عجیب تبدیل شده است.

به گزارش خبرآنلاین، برخی دلالان و طلافروشان، این روزها با انتشار پیام هایی در شبکه های اجتماعی، می کوشند چنین القا کنند که خرید طلا در روز سیزدهم صفر خوش یمن است، برکت می آورد و حتی ممکن است حاجت افراد را روا کند.

سیزدهم صفر سال گذشته، بازار طلا در تهران با پدیده ای نادر روبه رو شد. از اولین ساعات صبح، صف هایی در مقابل برخی طلافروشی ها شکل گرفت و تقاضا برای خرید طلاهای سبک، دست دوم یا کم اجرت به طرز کم سابقه ای افزایش یافت. بسیاری از خریداران به می گفتند که در شبکه های اجتماعی خوانده اند خرید طلا در 13 صفر خوش یمن است و حاجت می دهد.

این رفتار، موجی از خرید ناگهانی در بازار ایجاد کرد که منجر به رشد چشمگیر قیمت ها شد؛ به طوری که سکه بیش از 700 هزار تومان و هر گرم طلای 18 عیار حدود 100 هزار تومان گران تر شد. این افزایش قیمت در شرایطی رخ داد که هیچ گونه تغییر مهمی در شاخص های کلان اقتصادی وجود نداشت و بازارهای جهانی هم در آرامش بودند.

محمد کشتی آرای، فعال باسابقه بازار طلا و نایب رییس وقت اتحادیه طلا و جواهر، همان زمان در واکنش به این پدیده گفت: در بیش از 60 سال فعالیتم در این بازار، هرگز نشنیده بودم که سیزدهم صفر روز خوبی برای خرید طلا باشد. نه در سنت های مذهبی، نه در عرف بازار و نه در روایت های تاریخی، چنین چیزی وجود ندارد. این فقط یک موج ساختگی در شبکه های اجتماعی است.

او افزود: حتی در گذشته، مردم تا پایان ماه صفر برای خرید طلا احتیاط می کردند. باور عمومی بر این بود که محرم و صفر ماه های سنگینی هستند و خرید طلا در این ایام مرسوم نبود. اما حالا ناگهان فضای مجازی مسیری خلاف آن را ساخته است.

یکی از فروشندگان بازار بزرگ تهران می گوید: واقعاً برایم عجیب است. از چند روز قبل پیام هایی در گروه های واتساپی و اینستاگرام دیدم که مردم را به خرید طلا در 13 صفر تشویق می کردند. خودم باور نکردم اما دیدم موج عجیبی راه افتاده. بیشتر خریداران طلاهای یک گرمی یا دست دوم می خواستند. اغلب شان هم می گفتند نیت حاجت یا برکت دارند.

او ادامه می دهد: طبیعی است که برخی دلال ها دنبال راه هایی برای تحریک تقاضا باشند. این هم یکی از همان راه هاست؛ حتی اگر از دل خرافه بیرون بیاید.

جست وجو در منابع دینی، حدیثی درباره خوش یمن بودن خرید طلا در روز سیزدهم صفر به دست نمی دهد. حتی در کتاب های روایی و فقهی، چنین اشاره ای وجود ندارد. اما برخی پیام هایی که این روزها در فضای مجازی دست به دست می شود، با لحنی شبه مذهبی، ادعاهایی عجیب را مطرح می کنند و حتی نقل قول هایی نادرست را به ائمه نسبت می دهند تا باورپذیری شان را افزایش دهند.

یک کارشناس حوزه رسانه معتقد است: شایعه سازی وقتی به پشتوانه احساسات دینی شکل بگیرد، بسیار تأثیرگذارتر می شود. به ویژه اگر محتوای آن در بستر پلتفرم هایی منتشر شود که مردم به آنها اعتماد دارند، مثل گروه های خانوادگی یا کانال های محلی. وقتی نظارت رسانه ای و آموزش رسمی وجود نداشته باشد، باور عمومی به راحتی دست کاری می شود.

یکی از فعالان صنفی می گوید: ما مدت هاست فروش خاصی نداریم. حتی مناسبت هایی مثل روز مادر یا شب یلدا و عقد و عروسی هم دیگه رونق سابق رو ندارند. قدرت خرید مردم پایین آمده و حتی برخی ها به خرید بدلیجات و اکسسوری ها روی آورده اند؛حالا اگر شبکه های اجتماعی می توانند مردم رو قانع کنند که تو یه روز خاص خرید کنند، شاید بشود از این تجربه استفاده مثبت کرد. البته نه با شایعه، بلکه با برنامه ریزی و اطلاع رسانی درست.

خریداران اما دیدگاه خود را دارند. برخی معتقدند حتی اگر روایت هایی درباره 13 صفر واقعیت نداشته باشد، خرید طلا ضرری ندارد. آنها می گویند: اگر این حرف درست باشه، برکت می گیریم؛ اگرم نه، طلا که همیشه ارزش داره.

اما نکته مهم در این میان آن است که بازاری که برای خروج از رکود، به روایت سازی بی پایه و شایعه های فضای مجازی متوسل شود، به جای درمان، گرفتار توهم رونق خواهد شد. این رفتار، نه تنها پایدار نیست، بلکه اعتماد عمومی را نیز در بلندمدت تضعیف می کند.

طبق شواهد موجود قیمت هر گرم طلا 18 عیار در بازار 15 مرداد به 7 میلیون و 579 هزار تومان رسید و هر قطعه سکه امامی نیز با 84 میلیون و 300 هزار تومان بسته شد.

حالا امروز دوباره سیزدهم صفر است. برخی طلافروشان خود را برای موج احتمالی خریداران آماده کرده اند و برخی دیگر منتظرند ببینند آیا این شایعه، امسال هم مثل پارسال کارساز خواهد بود یا خیر.