یک تارنمای خبری پیش از این به نقل از تام باراک سفیر آمریکا در ترکیه، نوشته بود که واشنگتن پیشنهاد داده که کنترل گذرگاه 32 کیلومتری زنگزور را به مدت 100 سال به دست بگیرد.

به گزارش خبرآنلاین به نقل از میدل ایست آی، این دیپلمات تأکید کرد: بدین ترتیب، هر دو طرف می توانند از این کریدور استفاده کنند.

باراک ادعا کرد: هدف از طرح این موضوع کمک به پیشبرد مذاکرات دیپلماتیک میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان است.

در همین حال سخنگوی وزارت امور خارجه ارمنستان سه شنبه 24 تیر 1404 با رد پیشنهاد آمریکا در زمینه اجاره 100ساله گذرگاه زنگزور اعلام کرد که این کشور کنترل قلمرو تحت حاکمیت خود را به هیچ کشور ثالثی واگذار نکرده و نخواهد کرد.

نازلی باغداساریان افزود: ارمنستان موضوع رفع انسداد زیرساخت های منطقه ای را صرفاً در چارچوب حاکمیت، تمامیت ارضی و حیطه قضایی جمهوری ارمنستان بررسی می کند.

وی تأکید کرد: اجاره زمین های ارمنستان فقط برای مصارف کشاورزی امکان پذیر است.

مباحث درباره این موضوع در حالی از سوی برخی طرف ها در منطقه به شکل جدی دنبال می شود که به گفته دبیر شورای عالی امنیت ملی ارمنستان، کریدوری به نام زنگزور وجود خارجی ندارد.

آرمن گریگوریان 28 اردیبهشت 1404 در مجمع گفت وگوی تهران در رابطه با مساله کریدور موسوم به دالان زنگزور گفت: صادقانه بگویم، هیچ بحثی درباره هیچ دالانی وجود ندارد، حتی ما از چنین اصطلاحی استفاده نمی کنیم. اما ما درباره این صحبت می کنیم که چگونه می توانیم ارتباطات منطقه ای را از حالت انسداد خارج کنیم، صلح و ثبات را به منطقه بیاوریم و توسعه را ممکن کنیم. همان طور که رییس جمهور جمهوری اسلامی ایران، اشاره کردند، این همکاری منطقه ای بین کشورها چقدر مهم است و چگونه می توانیم تلاش هایمان را برای حرکت به سوی توافق صلح هماهنگ کنیم.

پیش از این، مهدی سبحانی سفیر جمهوری اسلامی ایران در ارمنستان 18 بهمن 1403 در نشستی خبری اعلام کرد که ایران تنها کشوری در منطقه است که موضع آن درمورد کریدور موسوم به زنگزور با موضع ارمنستان همسو است. به گفته سبحانی، ایران در این موضوع از ارمنستان حمایت می کند، زیرا این موضوع به ضرر هر 2 کشور است.

پیش از این، نخست وزیر ارمنستان 31 خرداد 1404 اعلام کرد: پروژه کریدور زنگزور در ارمنستان متوقف خواهد شد و به جای آن چهارراه صلح ایجاد خواهد شد.

نیکول پاشینیان در دیدار با نمایندگان جامعه ارمنی در استانبول افزود: دلیلی نمی بیند که نمایندگان ترکیه و جمهوری آذربایجان از طریق ارمنستان سفر نکنند.

وی تصریح کرد: ما گفتیم که کریدور زنگزور وجود نخواهد داشت، بلکه چهارراه صلح وجود خواهد داشت. این به چه معناست؟ این به معنای به رسمیت شناختن متقابل و احترام به تمامیت ارضی، حاکمیت و برابری است.

نخست وزیر ارمنستان اظهار داشت: طرح پیشنهادی او شامل احیای راه آهن است که دو کشور و همچنین مناطق جنوب غربی جمهوری آذربایجان را به جمهوری خودمختار نخجوان متصل خواهد کرد.

پاشینیان اظهار داشت: در آینده، این طرح به ما اجازه می دهد تا ارمنستان را به ترکیه، جمهوری آذربایجان را به ترکیه و گرجستان و همچنین جمهوری آذربایجان و ارمنستان را به ایران متصل کنیم.

پاشینیان مهرماه 1403 نیز در سخنانی به حمایت کشورهای همسایه ارمنستان از پروژه چهار راه صلح پرداخت و گفت: جمهوری اسلامی ایران یکی از معدود کشورهایی است که به وضوح از پروژه چهارراه صلح حمایت کرده است. گرجستان نیز در میان کشورهایی است که از آن حمایت کرده است. وی در مورد موضع ترکیه گفت که موضع این کشور قابل تجمیع با موضع ارمنستان است.

در این شرایط که ایروان و باکو در زمینه بازگشایی زیرساخت های ارتباطی اختلاف نظر دارند، واشنگتن با طرح ایده خود در زمینه اجاره 100ساله کریدور زنگزور، ادعا دارد که این طرح را برای پایان دادن به اختلافات ارمنستان و جمهوری آذربایجان در مسیر دستیابی به پیمان صلح مطرح کرده است.

سرگیی ملکونیان پژوهشگر مؤسسه مطالعات سیاسی کاربردی ایروان در یادداشتی در تارنمای شورای فدراسیون روسیه نوشت: در حالی که اخباری درباره احتمال مشارکت آمریکا در بازگشایی ارتباطات میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان مطرح شده و مارکو روبیو وزیر امور خارجه ایالات متحده ابراز امیدواری کرده که بزودی پیمان صلح میان طرفین امضا شود؛ برگزاری مذاکرات مستقیم 19 تیر 1404 میان نیکول پاشینیان نخست وزیر ارمنستان و الهام علی اف رییس جمهور جمهوری آذربایجان در ابوظبی نشان داد که هر دو کشور علاقه مند به ادامه مذاکرات در قالب دو جانبه بدون حضور واسطه های خارجی هستند.

ملکونیان افزود: در چارچوب بازگشایی ارتباطات، طرف ارمنی اعلام کرد که پیشنهادهای مختلف را در صورتی که با سه اصل حاکمیت، تمامیت ارضی و صلاحیت قضایی مطابقت داشته باشند، بررسی خواهد کرد.

وی ادامه داد: از سوی دیگر، جمهوری آذربایجان همچنان بر اصل فراقلمرویی پافشاری می کند و ضمن به رسمیت شناختن صلاحیت ارمنستان بر گذرگاه به اصطلاح کریدور زنگزور ، برعدم وجود کنترل مرزی و گمرکی از سوی دولت ایروان اصرار دارد.

این صاحب نظر معتقد است: در این شرایط، ممکن است برخی از مأموریت ها به یک سازمان بین المللی واگذار شود.

بنا بر این گزارش، در بند 9 بیانیه سه جانبه نوامبر 2020 آمده بود که تمامی ارتباطات اقتصادی و حمل ونقلی در منطقه باید بازگشایی شوند و ارمنستان امنیت ارتباطات حمل ونقلی بین مناطق غربی جمهوری آذربایجان و جمهوری خودمختار نخجوان را برای تضمین حرکت آزادانه شهروندان، وسایل نقلیه و کالاها در هر دو جهت تضمین می کند.

در آن بیانیه پیش بینی شده بود که کنترل این ارتباطات حمل ونقلی بر عهده مرزبانی خدمات امنیت فدرال روسیه باشد اما امروز نه ایروان و نه باکو اشاره ای به مشارکت روسیه ندارند.

در این شرایط، روس ها با عینک بدبینی به پیشنهاد آمریکایی ها به عنوان بازیگر فرامنطقه ای برای حل و فصل مناقشه دو کشور همسایه در منطقه قفقاز نگاه می کنند؛ منطقه ای که در همسایگی روسیه و در فاصله ده ها هزار کیلومتری آمریکا واقع است.

سرگیی بالماسوف کارشناس مسائل خاورمیانه در شورای امور بین الملل معتقد است: اجاره 100ساله کریدور زنگزور توسط ایالات متحده با هدف تقویت نفوذ خود در قفقاز و اعمال فشار همزمان بر روسیه، ترکیه و ایران است.

بالماسوف در مصاحبه با وب سایت کانال تلویزیونی زوزدا افزود: کنترل بر این گذرگاه حمل و نقل، ایالات متحده را قادر می سازد تا موضع خود را در مذاکرات مربوط به مسائل کلیدی منطقه تقویت کند.

وی تصریح کرد: با توجه به اهمیت استراتژیک منطقه و منافع بازیگران منطقه ای، انتقال حاکمیت گذرگاه های ارتباطی به جمهوری آذربایجان، ارمنستان را در معرض تهدیدات جدی قرار خواهد داد.

این صاحب نظر روس معتقد است: در این شرایط، حضور آمریکایی ها در معادلات حمل ونقل منطقه به ایروان اجازه می دهد تا خطرات ژئوپلیتیکی فراروی خود را کاهش دهد.

برخی از قانونگذاران روس هم به این موضوع توجه کرده اند. از آن جمله، کنستانتین زاتولین معاون اول رییس کمیسیون کشورهای مستقل مشترک المنافع در دومای دولتی (مجلس سفلی) روسیه اظهار داشت: سخنان تام باراک سفیر آمریکا در ترکیه، مبنی بر اینکه ایالات متحده آماده است تا کریدور زنگزور را به مدت 100 سال اجاره کند تا به پیشبرد مذاکرات بین ارمنستان و جمهوری آذربایجان کمک کند، ممکن است یک بلوف نباشد، بلکه یک برنامه واقعی باشد.

منابع روس در این باره نوشتند: پیشنهاد مدیریت کریدور زنگزور از سوی آمریکا، نخستین پیشنهاد در این زمینه نیست، چرا که پیش از این ترکیه ایده تأسیس یک شرکت خصوصی مورد تأیید ارمنستان و جمهوری آذربایجان را برای مدیریت این راهگذر مطرح کرده بود که به جایی نرسید.