فرارو- استرس و اضطراب با وجود شباهت های ظاهری، ماهیت و راهکارهای متفاوتی دارند که شناخت آن ها برای حفظ سلامت روان ضروری است.

به نقل از تایم، اگر این روزها مدام احساس بی قراری می کنید، خوابتان مختل شده و ذهن تان یک سره مشغول است، ممکن است از خود بپرسید آیا فقط یک هفته پراسترس را پشت سر می گذارید یا با مشکلی عمیق تر مانند اضطراب مواجه هستید؟ اگرچه استرس و اضطراب شباهت های زیادی در علائم خود دارند، اما از نظر ماهیت، تفاوت هایی اساسی بین آن ها وجود دارد. درک این تفاوت ها به شما کمک می کند تا راهکار مناسب تری برای مقابله انتخاب کنید و سلامت روانی خود را حفظ کنید.

بسیاری از مردم واژه های استرس و اضطراب را به جای یکدیگر به کار می برند، اما به گفته جودیت اس. بک، رییس مؤسسه درمان شناختی رفتاری بک، این دو وضعیت روانی با وجود شباهت هایی در علائم، تفاوت هایی بنیادین دارند. استرس زمانی بروز می کند که فرد با شرایطی روبه رو می شود که فشارش بیش از توان ادراک شده او برای مقابله است. این وضعیت اغلب با واکنش هایی مانند تحریک پذیری، خشم یا ناراحتی همراه است و علائم فیزیکی چون افزایش ضربان قلب، دل درد یا گرفتگی عضلات را به دنبال دارد. استرس معمولاً ریشه ای بیرونی دارد و وابسته به یک موقعیت خاص است. به عنوان مثال، امتحان، مهلت کاری یا تعهد خانوادگی. هنگامی که موقعیت استرس زا پایان می یابد، واکنش های بدن نیز به تدریج فروکش می کند.

اما اضطراب الزاماً نیازی به یک محرک خارجی ندارد. این احساس می تواند حتی در نبود عامل مشخص، بروز کند و معمولاً به صورت مزمن باقی می ماند. اضطراب اغلب واکنشی نامتناسب به شرایط زندگی است و برخلاف استرس، به آسانی فروکش نمی کند. استرس می تواند به اضطراب تبدیل شود، به ویژه اگر ادامه دار باشد و راه حل های ارائه شده برای کنترل آن بی نتیجه بمانند. در چنین شرایطی، فرد ممکن است به اختلال اضطرابی مبتلا شود.

در مواجهه با استرس، بدن وارد حالت جنگ یا گریز می شود. ترشح هورمون هایی مانند کورتیزول و آدرنالین افزایش می یابد، ضربان قلب بالا می رود، تنفس سریع تر می شود و بدن در حالت آماده باش قرار می گیرد. این واکنش برای مقابله با تهدیدهای کوتاه مدت مفید است، اما اگر مزمن شود، آثار مخربی بر سلامت جسمی و روانی خواهد داشت.

در اختلالات اضطرابی، سیستم عصبی بدن به طور مداوم در حالت هشدار باقی می ماند، حتی زمانی که خطری واقعی وجود ندارد. نینا وستبروک، روان درمانگر و بنیان گذار جامعه سلامت دیجیتال Bene، می گوید: مغز درگیر پیش بینی مشکلات فرضی می شود و بدن همچنان واکنش نشان می دهد، انگار که تهدیدی در راه است. این وضعیت بسیار فرساینده است زیرا سیستم عصبی هرگز فرصت استراحت پیدا نمی کند.

نخستین گام برای مدیریت مؤثر این احساسات، تشخیص درست آن هاست. به گفته وستبروک، نام گذاری آنچه احساس می کنید، قدرتمندتر از چیزی است که فکر می کنید. وقتی بتوانید بگویید: این حس استرس است می توانید منشأ آن را شناسایی کنید. مقابله با استرس به شدت به علت آن بستگی دارد. برای مثال، اگر دلیل استرس شما یک سخنرانی پیش رو است، مدیریت زمان و تمرین بیشتر می تواند به کاهش اضطراب کمک کند. در موارد دیگر، ممکن است لازم باشد برای خود مرزهایی تعیین کنید یا از دیگران کمک بخواهید. از جمله راهکارهای مؤثر در کاهش استرس می توان به تقسیم وظایف بزرگ به مراحل کوچک تر، پیاده روی کوتاه، صحبت با یک دوست قابل اعتماد و یادگیری نه گفتن اشاره کرد.

اما مقابله با اضطراب معمولاً کمتر به یک محرک خاص مربوط می شود، زیرا این احساس در موقعیت های مختلف ادامه می یابد. وستبروک پیشنهاد می کند که در این مواقع تمرکز خود را بر آرام سازی سیستم عصبی قرار دهید و از تکنیک هایی که برایتان مؤثر است، بهره بگیرید. برخی از این روش ها شامل تنفس عمیق، تمرین های ذهن آگاهی، فعالیت بدنی منظم، محدود کردن محرک ها مانند کافیین و شبکه های اجتماعی، پایبندی به یک روتین روزانه و تمرین گفت وگوهای مثبت با خود می شود. این اقدامات می توانند علائم اضطراب را هم به صورت لحظه ای و هم در بلندمدت کاهش دهند.

وستبروک معتقد است که درمان می تواند نقطه عطفی در مدیریت اضطراب باشد. او می گوید: درمان نه تنها ابزارهایی در اختیار شما می گذارد، بلکه فضایی امن برای پردازش احساسات و افکار نیز فراهم می کند. درمان شناختی-رفتاری (CBT) یکی از مؤثرترین روش ها در درمان اضطراب است که با تغییر الگوهای فکری منفی، به کاهش واکنش های احساسی شدید کمک می کند.

درک تفاوت میان استرس و اضطراب، گامی مهم در مسیر مراقبت از سلامت روان است. با شناسایی صحیح احساسات، بهره گیری از راهکارهای مناسب و در صورت نیاز، مراجعه به متخصص، می توان فشارهای روانی را کاهش داد و کیفیت زندگی را بهبود بخشید.