به نقل از خبرآنلاین نبود فرصت های شغلی، دشواری تأمین هزینه های زندگی و درآمد بالای قاچاق سوخت، برخی جوانان مناطق محروم جنوب شرق کرمان و سیستان وبلوچستان را به این کار پرخطر کشانده است؛ شغلی که به گفته رضا سابُکی، از فعالان محلی این مناطق، گاهی روزانه 15 تا 20 میلیون تومان سود خالص دارد، اما می تواند تمام دارایی فرد را هم از بین ببرد.

برخی سوخت برها برای کسب درآمد به خودروهای شخصی متکی اند و گروهی دیگر با خودروهای اجاره ای کار می کنند. در این میان، توقیف خودرو و جریمه های سنگین، خطر ورشکستگی را برای آن ها به همراه دارد. سابُکی از جوانانی می گوید که با وجود درآمد این کار، به دلیل بیکاری به آن روی آورده اند و اگر شغلی با درآمد ماهانه 30 تا 35 میلیون تومان داشته باشند، حاضرند قاچاق سوخت را کنار بگذارند.

رضا سابُکی، یکی از فعالان منطقه جنوب شرق کشور در استان کرمان، با اشاره به وضعیت اشتغال در برخی مناطق محروم، به خبرآنلاین می گوید: نبود فرصت های شغلی مناسب و دشواری دسترسی به شغلی که دخل وخرج افراد با هم جور دربیاید، از دلایل اصلی روی آوردن برخی افراد به قاچاق سوخت است. در بعضی از این مناطق، فرصت های شغلی محدود است و کار پیدا کردن دشوار. اگر هم کاری وجود داشته باشد، از محل سکونت افراد دور است و آن ها ناچارند مسافت زیادی، حدود 100 کیلومتر، را تا شهرستان ها یا مراکز استان های کرمان و هرمزگان طی کنند.

او می گوید: دومین دلیل روی آوردن شوتی ها به کارهایی مانند قاچاق سوخت، سود بالای این کار است. سود مالی حاصل از قاچاق سوخت به گونه ای است که اگر فردی در طول شبانه روز یک مسیر سوخت بری را طی کند، حدود 15 تا 20 میلیون تومان سود خالص به دست می آورد.

سابُکی درباره محدودیت فرصت های شغلی در جنوب شرق کرمان می گوید: اصولاً کسی که سربازی نرفته باشد، یا باید کارگری سخت انجام دهد یا کسی او را به کار نمی گیرد. بیشتر کسانی هم که به قاچاق سوخت اقدام می کنند، افرادی هستند که سربازی نرفته اند، بی سوادند و مدرک تحصیلی ندارند.

او می گوید: در میان کسانی که در قاچاق سوخت فعالیت دارند، افراد 17 تا 50 ساله دیده می شوند.

این فعال منطقه جنوب شرق کرمان می گوید: بیشتر کسانی که سوخت قاچاق می کنند، خودرو متعلق به خودشان است. گروهی هم که خودروی شخصی ندارند، با دیگران به صورت درصدی کار می کنند؛ به این ترتیب که یا به شکل 50 به 50 یا به صورت 60 به 40 با یکدیگر شریک می شوند. در حالت دوم، سهم بیشتری از سود نصیب فردی می شود که خودرو در اختیار دارد.

سابُکی می گوید: بعضی افراد در جنوب شرق کرمان، ایرانشهر در سیستان وبلوچستان و مناطق همجوار آن، خودروهای مدل پایین، مانند پژو 405، یا خودروهایی را که کمی تیز و مناسب جاده هستند، می خرند، به آن ها رسیدگی می کنند و سپس اجاره می دهند تا سوخت برها با آن ها کار کنند. گاهی فردی 10 خودرو می خرد و آن ها را به 10 نفر اجاره می دهد و بسته به قرارداد کتبی یا شفاهی ای که با آن ها دارد، به این افراد پول می دهد.

او می گوید: در کمترین حالت، اگر سود هر مسیری که سوخت بر در یک شبانه روز طی می کند 10 تا 15 میلیون تومان باشد و او در یک هفته سه سرویس رفت وبرگشت انجام دهد، چیزی حدود 30 میلیون تومان سود می کند.

این فعال محلی در جنوب شرق کرمان می گوید: سوخت بری قاچاق یا جابه جایی اتباع افغانستانی غیرمجاز، با وجود درآمد بالایی که دارد، ریسک بسیار زیادی نیز دارد و با خطرهای جدی همراه است. در صورت توقیف خودرو، جریمه های هنگفتی برای فرد تعیین می شود؛ جریمه هایی که می تواند جوانان را ورشکسته کند.

سابُکی می گوید: فردی بوده که مدتی کار کرده و 120 میلیون تومان جمع کرده بود، اما ناگهان خودروی او را توقیف کردند و جریمه ای بیش از 200 میلیون تومان برایش بریدند. یعنی علاوه بر اینکه درآمد حاصل از کارش را از دست داده، باید مبلغی هم روی آن بگذارد تا جریمه ای را که به او تحمیل شده است، پرداخت کند. جوان های زیادی را می شناسم که به همین شکل در این شغل ورشکست شده اند.

او می گوید: اکنون در مناطق ما، یعنی جنوب شرق کرمان و سیستان وبلوچستان، بیشتر قاچاق سوخت انجام می شود؛ چون فکر می کنم سود آن از جابه جایی اتباع غیرمجاز بیشتر است.

این فعال محلی می گوید: هفته قبل که مهمان یکی از افرادی بودم که قاچاق سوخت انجام می دهند، او گفت: الان گازوییل سودش خوب است، بنزین سودش خوب است، اما خطرناک است. او می گفت از روی بیکاری این کار را انجام می دهد و اگر شغلی داشته باشد که ماهانه 30 تا 35 میلیون تومان درآمد برایش داشته باشد و بتواند خانواده اش را اداره کند، از این کار، یعنی سوخت بری قاچاق، دست می کشد؛ چون بسیار خطرناک است. به گفته او، با یک جرقه می بینی خود سوخت بر و ماشینش به هوا رفتند . این فرد 40 سال داشت و سه فرزند هم داشت.

او می گوید: برخی از این افراد که قاچاق سوخت انجام می دهند، بیمه نیستند و هزینه های درمان خانواده فشار مالی سنگینی بر آن ها وارد می کند. هزینه درمان یکی از اعضای خانواده گاهی ممکن است به رقمی حدود 12 تا 15 میلیون تومان برسد که تأمین آن برای خانواده دشوار است.