رابرت مالی، مذاکره‌کننده برجسته پیشین آمریکایی در موضوع برنامه هسته‌ای ایران می‌گوید دونالد ترامپ نقشه‌ای بلندمدت برای قرار دادن ایران در تنگنای اقتصادی داشت اما هرچه تحریم‌ها و محاصره شدیدتر شد، انگیزه تهران برای مقاومت و تقابل بیشتر شد و حالا رییس‌جمهور آمریکا میان مدیریت منازعه، تشدید تنش نظامی یا بازگشت به میز مذاکره گرفتار شده است که هیچ‌کدام بدون هزینه نیست.

به گزارش ایسنا، رابرت مالی، مذاکره کننده پیشین آمریکا در دولت‌های باراک اوباما و جو بایدن که نقشی کلیدی در مذاکرات هسته‌ای با ایران داشت، در پیامی در ایکس درباره وضعیت کنونی جنگ غیرقانونی دونالد ترامپ، رییس‌جمهور آمریکا علیه ایران نوشت: «ترامپ یک نقشه بلندمدت داشت؛ خفه‌کردن اقتصادی ایران در حالی که ترافیک نفتی غیرایرانی از تنگه را افزایش می‌داد. مشکل اینجاست که یک نقشه بلندمدت باید از مرحله کوتاه‌مدت جان سالم به در ببرد، و احتمال اینکه ایران بی‌حرکت بماند و این وضعیت جدید عادی را بپذیرد، صفر بود.»

با توجه به پاسخ قاطعانه نیروهای مسلح ایران به تجاوزگری آمریکا علیه قلمرو ایران و کشتی‌های ایرانی در تنگه هرمز با نقض مکرر یادداشت تفاهم پایان جنگ، رابرت مالی آنچه «تشدید تنش از سوی ایران» خوانده را قابل پیش‌بینی توصیف کرد که برای این هدف طراحی شده بود که آمریکا بهای سنگینی برای جنگ اقتصادی‌اش بپردازد.

در همین راستا، مقامات ایرانی پیشتر هشدار دادند که تهران حق پاسخ نظامی به تداوم محاصره دریایی غیرقانونی و جنگ اقتصادی که به مثابه مجازات جمعی مردم ایران و مصداق جنایت علیه بشریت است، محفوظ می‌داند.

این دیپلمات پیشین با اشاره به درگیری‌های اخیر میان انصارالله یمن و عربستان سعودی که امروز -جمعه- به کنترل کامل انصارالله بر تنگه حیاتی باب‌المندب که برای صادرات نفتی ریاض مهم است، انجامید، گفت: «تشدید تنش حوثی‌ها (انصارالله) نیز همین‌طور بود؛ هم به‌دلیل جاه‌طلبی‌های محلی در یمن و هم به‌دلیل تمایل به کمک به جمهوری اسلامی(ایران) برای افزایش فشار بر بازار نفت.»

رابرت مالی معتقد است ترامپ از این نظر با نسخه خودش از یک «موفقیت فاجعه‌بار» روبه‌رو شده است که به ادعای او، هرچه محاصره و تحریم‌ها، اقتصاد ایران را بیشتر تحت فشار قرار داد، «انگیزه تهران برای تشدید تنش بیشتر شد و چیز کمتری برای از دست دادن داشت.»

مذاکره‌کننده پیشین آمریکایی سه گزینه را پیش روی ترامپ می‌بیند که اولی تلاش برای مدیریت درگیری از طریق تلافی‌های سنجیده و امید به ایجاد یک تعادل پایدار عنوان شده است که «هم به ایران آسیب بزند و هم بازدارنده باشد و از تشدید نظامی کنترل‌نشده پرهیز کند.»

اما او می‌گوید بعید است ایران همکاری کند و در هر صورت، این کار تاثیر کمی بر کاهش قیمت نفت خواهد داشت.

گزینه دوم از نگاه این مقام سابق دولت اوباما، «تشدید تنش علیه تاسیسات هسته‌ای، زیرساخت‌های غیرنظامی یا اهداف مرتبط با رهبری به امید وادار کردن ایران به عقب‌نشینی» توصیف شده است. اما به گفته او، «این کار منابع نظامی آمریکا را بیشتر تحت فشار قرار می‌دهد، احتمال تشدید تنش متقابل را بالاتر می‌برد و در نتیجه قیمت نفت باز هم افزایش می‌یابد.»

این دیپلمات پیشین جست‌وجوی یک راه‌حل مذاکره‌شده را به عنوان گزینه سوم معرفی کرده و آن را گزینه بهتری می‌داند.

او با اشاره به بهایی که ترامپ باید برای این گزینه بپردازد، گفت: «برای اینکه ایران موافقت کند، هر توافقی احتمالا باید شبیه تفاهم‌نامه پیشین باشد، فقط با شفافیت بیشتر درباره کنترل ایران بر تنگه هرمز. این ممکن است بهایی باشد که برای پایان دادن به این جنگ غیرقانونی و ناحق باید پرداخت. با این حال، هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که ترامپ آماده گام نهادن در این مسیر باشد، حداقل پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای.»

اظهارات مالی در پی این مطرح می‌شود که ترامپ شامگاه گذشته در کنوانسیون جمهوری‌خواهان و در گفت‌وگویی با فاکس نیوز مدعی شد که جنگ بلافاصله پس از انتخابات میان‌دوره‌ای یا شاید پیش از آن پایان می‌یابد. او که تاکنون طبق تحلیل‌های رسانه‌ای راهبرد مشخصی برای ورود به این جنگ و خروج از آن نداشته است، تنها به کلی‌گویی و ادعاهایی درباره تاثیر جنگ اقتصادی بر ایران بسنده کرد.

ترامپ همچنین در جمع خبرنگاران احتمال مطرح‌شده در گزارش روزنامه وال استریت ژورنال مبنی بر این که ممکن است جنگ غیرقانونی علیه ایران تا پایان دوره ترامپ طول بکشد را رد کرد و گفت که اصلا امکان ندارد این رخ بدهد.

تحلیل رابرت مالی از گزینه‌های ترامپ برای پایان جنگ و احتمال توافق برای پایان جنگ در چارچوبی مشابه تفاهم‌نامه اسلام‌آباد در بستر این تحولات مطرح شده است که مذاکرات تهران-واشنگتن پس از آتش‌بس آوریل با میانجیگری پاکستان، در ژوئن 2026 به یادداشت تفاهم اسلام‌آباد منجر شد که با بازگشایی تنگه هرمز، لغو محاصره دریایی غیرقانونی آمریکا علیه ایران و لغو تحریم‌های ایران، یک فرصت مذاکراتی 60 روزه برای گفت‌وگو درباره دیگر مسائل، از جمله برنامه هسته‌ای ایران فراهم می‌کرد.

اما آمریکا با نقض تعهدات خود در یادداشت تفاهم، از جمله با تلاش برای عبور دادن کشتی‌ها از مسیری غیر از مسیر تعیین‌شده برای تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز طبق ترتیبات ایران و تکرار تجاوزات به حاکمیت ملی و تمامیت ارضی ایران عملا مانع از اجرایی شدن مفاد این سند شد. فرصت 60 روزه به پایان رسید اما تبادل پیام دو طرف با میانجی‌ها، از جمله پاکستان، قطر و عمان ادامه دارد.

تهران تاکید کرده است که هرگونه بازگشت به مذاکرات مشروط به بازگشت آمریکا به تعهداتش در تفاهم‌نامه است.