«استفان والت» استاد روابط بین‌الملل دانشگاه هاروارد در مصاحبه با «تاکر کارلسون» مجری سرشناس آمریکایی با اشاره موقعیت راهبردی تنگه هرمز گفت اهمیت تنگه هرمز برای ایران مثل اهمیت دلار برای آمریکا در نظام مالی جهانی است.

جنگ آمریکا علیه ایران به گفته کارشناسان ظرفیت بسیار بزرگی به نام تنگه هرمز را برای ایران شکوفا کرد که ارزش و اهمیت آن برای ایران حتی از بمب هسته ای ایران بالاتر است. به گفته این کارشناسان، ایران در این جنگ هم به آمریکا و هم به همه کشورهای جهان نشان داد که توان و اراده بستن تنگه هرمز را دارد و همین مسئله با توجه به نقش و اهمیت راهبردی تنگه هرمز در بازار جهانی انرژی نشان می‌دهد که بازدارندگی تنگه هرمز برای ایران از بمب هسته‌ای بسیار بالاتر است. رابرت کاگان که از وی به عنوان یکی از مهم‌ترین تحلیلگران جریان نئومحافظه‌کار در آمریکا یاد می‌شود هفته جاری طی مقاله‌ای در نشریه آمریکایی آتلانتیک درباره اهمیت تنگه هرمز برای ایران نوشته بود: برای ایران، کنترل تنگه نه یک امتیاز تجملی است و نه یک برگ چانه‌زنی. تنگه برای ایران قوی‌ترین و مطمئن‌ترین ابزار بازدارندگی را فراهم می‌کند.کنترل تنگه همچنین کلید گشودن بسیاری از قید و بندهایی است که نظم جهانی تحت سلطه آمریکا طی دهه‌ها بر ایران تحمیل کرده و راهی برای برهم‌زدن نظام اقتصادی منطقه‌ای و جهانی‌ای است که با هدف کنار گذاشتن و فقیر نگه داشتن ایران طراحی شده است.» به گفته وی، ایران در حال تثبیت این اصل است که عبور از تنگه از این پس امتیازی خواهد بود که تهران می‌تواند اعطا کند، مشروط کند، به تأخیر بیندازد یا از آن جلوگیری کند. کشورهای دیگر نیز هم‌اکنون شروع به پذیرفتن این ترتیبات کرده‌اند. هند، پاکستان، عراق، ترکیه، چین و دیگر کشورها در تلاش بوده‌اند با این شرایط به توافق برسند.

«استفان والت» استاد برجسته روابط بین‌الملل دانشگاه هاروارد نیز در مصاحبه با «تاکر کارلسون» مجری سرشناس آمریکایی، اهمیت تنگه هرمز برای ایران را مثل اهمیت دلار برای آمریکا در نظام مالی جهان می داند. «استفان والت» در این مصاحبه وابستگی بخش مهمی از اقتصاد جهانی به این مسیر انرژی را یکی از اهرم‌های مهم ایران دانسته و می گوید: ایران می‌تواند از وابستگی دیگر کشورها به تنگه هرمز به‌عنوان یک ابزار سیاسی استفاده کند؛ همان‌گونه که آمریکا از نقش دلار در نظام مالی بین‌المللی و تحریم‌ها به‌عنوان ابزار فشار سیاسی استفاده می‌کند.با این حال، والت هشدار داده است که تهران نیز نباید در استفاده از این اهرم زیاده‌روی کند؛ زیرا در بلندمدت کشورهای دیگر می‌توانند مسیرهای انتقال انرژی خود را تغییر دهند، خطوط لوله جدید ایجاد کنند و وابستگی خود به هرمز را کاهش دهند.

فقدان اعتماد ایران به آمریکا

این استاد دانشگاه هاروارد یکی از بزرگ‌ترین موانع دستیابی به توافق میان ایران و آمریکا را فقدان اعتماد دانسته و می‌گوید: پس از حمله نظامی، ایران دلیلی برای این باور ندارد که یک توافق جدید الزاماً مانع حمله بعدی آمریکا خواهد شد. از این‌رو، حتی اگر مذاکراتی میان دوطرف آغاز شود، مسئله اصلی برای تهران این خواهد بود که چه تضمینی وجود دارد واشنگتن پس از مدتی بار دیگر به گزینه نظامی روی نیاورد. والت بر همین اساس معتقد است جنگ اخیر اعتماد میان دو کشور را بیش از گذشته از بین برده و دستیابی به یک توافق پایدار را دشوارتر کرده است. به گزارش فارس، وی با اشاره به حملات اولیه آمریکا و اسراییل در جنگ با ایران و کشته‌شدن شماری از رهبران ارشد ایران گفت: چنین اقداماتی می‌تواند هنجارهای موجود در روابط بین‌الملل را تضعیف کند. به گفته او، حذف رهبران یک کشور الزاماً به معنای ایجاد یک حکومت مطلوب‌تر نیست و حتی ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد و قدرت را در اختیار جریان‌های سخت‌گیرتر قرار دهد. علاوه بر این، چنین اقداماتی اعتماد لازم برای مذاکره را از بین می‌برد؛ زیرا کشوری که رهبرانش هدف حمله قرار گرفته‌اند، چگونه می‌تواند به توافقی با طرف مقابل اعتماد کند؟

استفان والت در این مصاحبه با اشاره به سابقه بیش از چهاردهه‌ای روابط پرتنش تهران و واشنگتن گفت: ایران در مقاطعی، از جمله در دهه 1990 و پس از حملات 

11 سپتامبر، برای بهبود روابط با آمریکا تلاش کرده، اما این تلاش‌ها در نهایت به نتیجه نرسیده است. به گفته این استاد دانشگاه هاروارد، یکی از عوامل مهم در تداوم این وضعیت، تعهد آمریکا به اسراییل و تضاد عمیق میان اسراییل و ایران بوده است. او همچنین تأکید کرد که برخی جریان‌های حامی اسراییل در آمریکا برای اقدام نظامی علیه ایران به ترامپ فشار وارد کرده‌اند.

تهدیدهای توخالی آمریکا به روایت آتلانتیک

نشریه آمریکایی آتلانتیک هم در گزارشی با اشاره به راهبرد جدید فشار حداکثری آمریکا علیه ایران نوشته است: تهدیدهای اخیر آمریکا علیه ایران، به‌ویژه اعلام «تحریم‌های ثانویه» برای خفه‌کردن اقتصاد ایران، بیش از آنکه یک راهبرد تهاجمی واقعی باشد، نمایشی از ضعف و بن‌بست است. به گزارش ایسنا در گزارش این نشریه آمده است: اسکات بسنت وزیر خزانه‌داری آمریکا تحریم‌های ثانویه را علیه ایران اعلام کرد و گمان می‌برد که می‌تواند با این ابزار به اصطلاح قدرتمند اقتصادی، ایران را از پای دربیاورد اما این تحریم‌ها هم نمی‌تواند مانع از ایران شود. یکی از دلایل اصلی عدم موفقیت چنین تحریم‌هایی تناقض در تهدیدهاست. دولت ترامپ بارها «فشار حداکثری» را اعلام کرده، اما در عمل نه ایران تسلیم شده و نه متحدان کلیدی تهران از همکاری با ایران دست کشیده‌اند.

به گزارش آتلانتیک به باور کارشناسان، ناکارآمدی تاریخی تحریم‌ها همیشه مشخص بوده است. کارشناسان اقتصادی اشاره می‌کنند که تحریم‌های آمریکا از انقلاب 57 ایران تاکنون همواره در تغییر رفتار ایران شکست خورده‌اند و تحریم جدید نیز سرنوشتی مشابه خواهد داشت. در پایان این گزارش آمده است: باید توجه داشت که قدرت چانه‌زنی تنها به داشتن ابزار تنبیه نیست، بلکه به اراده برای استفاده از آن بستگی دارد. دولت آمریکا با جابه‌جا کردن مهلت‌ها و عقب‌نشینی از تهدیدها، به دشمنانش ضعف و محدودیت گزینه‌های خود را نشان می‌دهد. در عمل، گزینه‌های آمریکا برای پایان دادن به این جنگ روزبه‌روز کمتر می‌شود و این تهدید جدید بیش از آنکه راهگشا باشد، تلاشی برای یافتن راه خروج از باتلاق جنگ است.

اشتباه راهبردی آمریکا

روزنامه ایندیپندنت هم در سرمقاله دیروز خود با انتقاد از رویکرد دولت دونالد ترامپ در قبال ایران، آغاز جنگ اقتصادی جدید علیه تهران را نشانه‌ای از شکست اهداف اولیه جنگ دانست و نوشت: «روز دی اقتصادی» نیز بعید است بتواند آمریکا را به اهداف خود برساند. این روزنامه با اشاره به تصمیم دولت ترامپ برای اعمال تحریم‌های مالی بی‌سابقه علیه ایران، این پرسش را مطرح کرد که اگر قرار است واشنگتن در نهایت برای وادار کردن تهران به پذیرش خواسته‌های خود به فشار اقتصادی متوسل شود، اساساً هدف از حملات نظامی گسترده، تضعیف نیروهای متعارف ایران و تهدیدهای ترامپ علیه این کشور چه بوده است. ایندیپندنت همچنین مشارکت آمریکا در عملیات اسراییل علیه ایران در 6 ماه گذشته را یک «اشتباه راهبردی» توصیف کرد و نوشت: پیش از آغاز این درگیری، تنگه هرمز برای کشتیرانی باز بود، عرضه نفت و گاز طبیعی وضعیت عادی داشت و اقتصاد جهانی در انتظار رشد بیشتر بود. این روزنامه معتقد است تحولات جدید عملاً نشان می‌دهد جنگ در دستیابی به اهداف اصلی خود ناکام مانده است./ کیهان