به نقل از ایسنا شینا انصاری در همایش گرامیداشت روز ملی دریای خزر که امروز در سازمان حفاظت محیط زیست برگزار شد با بیان اینکه 21 مرداد (روز ملی دریای خزر) تنها یک مناسبت تقویمی نیست بلکه یادآور یک تعهد مشترک است، اظهار کرد: 20 سال پیش کنوانسیون منطقه ای حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر که به احترام میزبانی جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون تهران شهرت یافت، لازم الاجرا شد.

وی افزود: پنج کشور ساحلی خزر، با وجود تفاوت ها بر سر یک حقیقت بنیادین به توافق رسیدند و آن اینکه پیش از آنکه دریای خزر مرزهای جغرافیایی ما را از یکدیگر جدا کند، میراث مشترک همه ماست.

رییس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به بیستمین سالگرد کنوانسیون تهران تاکید کرد: امروز این تعهد بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازخوانی و تقویت است.

انصاری ادامه داد: دریای خزر برای جمهوری اسلامی ایران تنها یک پهنه آبی نیست بلکه بخشی از هویت ملی، تاریخی، فرهنگی و اقتصادی ماست. سه استان گیلان، مازندران و گلستان حیات اجتماعی و معیشتی خود را با این دریا پیوند زده اند و میلیون ها ایرانی به صورت مستقیم و غیرمستقیم از مواهب آن بهره مند می شوند بنابراین حفاظت از دریای خزر برای ما یک انتخاب سیاسی یا مقطعی نیست بلکه مسئولیتی بین نسلی است.

وی درباره اقدامات سازمان حفاظت محیط زیست در حوزه همکاری های منطقه ای گفت: با پیگیری مستمر و همراهی ارزشمند مجلس شورای اسلامی به ویژه کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی و محیط زیست، پروتکل ارزیابی اثرات زیست محیطی فرامرزی الحاقی به کنوانسیون تهران به تصویب رسید که این اقدام جایگاه جمهوری اسلامی ایران را در اجرای کامل تعهدات کنوانسیون تقویت کرد.

انصاری افزود: در نشست های تخصصی و در قالب کارگروه پنج جانبه برای استقرار دبیرخانه دائمی کنوانسیون تهران در منطقه خزر تلاش کرده ایم و امیدواریم این موضوع با عزم مشترک کشورهای ساحلی به نتیجه برسد.

رییس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به اقدامات میدانی و علمی انجام شده در حوزه خزر اظهار کرد: تقویت اطلس رودخانه های حوزه جنوبی خزر، ایجاد بانک داده تنوع زیستی با ثبت بیش از 2300 گونه و اجرای برنامه جامع پایش آلاینده ها، زیرساخت دانشی تصمیم گیری های ما را تقویت می کند.

وی درباره حفاظت از گونه های شاخص دریای خزر گفت: فک خزری - تنها پستاندار دریای خزر - در کانون توجه ما قرار دارد. برنامه اقدام ملی حفاظت از این گونه تدوین و مرکز تخصصی آن نیز تأسیس شده است همچنین مراکز امداد و تیمار در بابلسر، میانکاله، بندر ترکمن، تنکابن و پارک ملی بوجاق راه اندازی و همکاری های بین المللی با مراکز تخصصی در اروپا نیز در همین راستا انجام شده است.

انصاری ادامه داد: حفاظت از آزادماهیان خزری و ماهیان خاویاری به عنوان میراث ژنتیکی ارزشمند منطقه نیز با تمرکز بر تأمین حقآبه رودخانه های محل تخم ریزی، مقابله با صید غیرمجاز، کنترل آلودگی ها و طراحی برنامه بانک ژنتیکی در دستور کار قرار دارد.

رییس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به اهمیت تالاب های ساحلی خزر گفت: تالاب های ساحلی خزر، از میانکاله و خلیج گرگان تا تالاب بین المللی انزلی، بخش مهمی از امنیت اکولوژیک منطقه را تشکیل می دهند و طرح های جامع احیای این تالاب ها با محوریت تأمین آب، لایروبی مسیرها و استفاده از پساب تصفیه شده در دستور کار قرار دارد.

وی درباره مقابله با آلودگی های دریای خزر نیز گفت: پایش مستمر آلاینده هایی از جمله فلزات سنگین و سموم انجام می شود و استانداردهای زیست محیطی برای تأسیسات نیز با همکاری دستگاه های مرتبط اعمال خواهد شد.

انصاری با اشاره به موضوع فاضلاب استان های شمالی اظهار کرد: موضوع تصفیه خانه های فاضلاب استان های شمالی در چارچوب برنامه هفتم توسعه با جدیت در حال پیگیری است.

وی مدیریت پسماند در استان های شمالی را یکی دیگر از دغدغه های جدی سازمان حفاظت محیط زیست دانست و گفت: در همین راستا پروژه منطقه ای پرداختن به زباله های دریایی و لاستیک های دریایی با رویکردی نظام مند در دریای خزر و با حمایت فدراسیون روسیه در حال اجراست که می تواند به بهبود مدیریت آلودگی های منطقه، تحلیل داده های منطقه ای و ارتقای چارچوب های سیاستی کمک کند.

رییس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به یکی از مهم ترین چالش های امروز دریای خزر گفت: در کنار همه این اقدامات، باید سریع و مسئولانه درباره یکی از بزرگ ترین چالش های زیست محیطی دریای خزر، یعنی کاهش تراز آب اقدام کنیم چون طی سال های اخیر سطح آب دریای خزر حدود 2 تا 2.5 متر کاهش یافته است. تغییر اقلیم، افزایش تبخیر و کاهش آورد رودخانه ها از عوامل اصلی این روند هستند.

وی هشدار داد: اگر این پدیده را با همکاری جمعی مدیریت نکنیم، پیامدهای آن برای اکوسیستم، بنادر، معیشت جوامع ساحلی و مردم منطقه می تواند ابعاد بسیار گسترده ای داشته باشد.

رییس سازمان حفاظت محیط زیست خاطرنشان کرد: جمهوری اسلامی ایران در چارچوب همکاری با کشورهای ساحلی، پایش علمی و تدوین راهکارهای مشترک را دنبال می کند و برنامه اقدام کشورهای ساحلی حوزه دریای خزر درباره نوسانات سطح آب نیز از سال 2026 در دستور کار قرار گرفته است.

انصاری ادامه داد: این اقدامات چارچوبی برای تقویت همکاری های منطقه ای، ارتقای دانش و توسعه راهکارهای سازگارانه فراهم کرده است.

وی افزود: در آستانه هفتمین اجلاس سران کشورهای ساحلی دریای خزر، آمادگی خود را برای قرار دادن مسائل و دغدغه های خزر در کانون گفت وگوهای عالی رتبه منطقه ای اعلام می کنیم و از هر ابتکار مشترکی که بتواند به پایداری بلندمدت این پهنه آبی کمک کند، استقبال خواهیم کرد.

رییس سازمان حفاظت محیط زیست از مدیران، نمایندگان مجلس و استانداران خواست از همکاری های مشترک و تعهدات بین المللی در حوزه محیط زیست دریای خزر حمایت کنند و گفت: تأمین منابع لازم برای اجرای برنامه های حفاظتی ضروری است تا این برنامه ها با قدرت بیشتری تداوم پیدا کنند.

انصاری با اشاره به نقش مجلس شورای اسلامی در تصویب پروتکل ارزیابی اثرات زیست محیطی فرامرزی اظهار کرد: نمایندگان مجلس در این زمینه همکاری کردند و شاهد تصویب این پروتکل بودیم که خود نمونه ای از هم افزایی میان دولت و مجلس در سال گذشته است.

وی با بیان اینکه دریای خزر در طول تاریخ شاهد فراز و نشیب های بسیاری بوده است، گفت: امروز سرنوشت این پهنه آبی بیش از هر زمان دیگری در گرو همکاری های میان پنج کشور ساحلی خزر است.

رییس سازمان حفاظت محیط زیست تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران همان گونه که در شکل گیری کنوانسیون تهران پیشگام بوده، امروز نیز آماده است در کنار کشورهای دوست و همسایه، فصل نوینی از همکاری های زیست محیطی را رقم بزند؛ همکاری هایی مبتنی بر اعتماد، علم، مسئولیت مشترک و آینده نگری.

انصاری در پایان ابراز امیدواری کرد که کنوانسیون تهران و برگزاری هفتمین اجلاس سران کشورهای ساحلی دریای خزر، سرآغاز دوره ای تازه از همگرایی و اقدام مؤثر برای حفاظت از این میراث گران بها باشد.