در حالی که هم زمان با ادامه نبرد فرسایشی روسیه و اوکراین، تحلیلگران نظامی از تغییر الگوی جنگ های مدرن به سمت وقفه های تاکتیکی برای بازسازی توان رزمی سخن می گویند، تجربه جنگ اوکراین نشان داده است توقف مقطعی درگیری ها لزوماً به معنای پایان بحران نیست.

به گزارش فرارو، تحولات اخیر میان ایران و آمریکا نیز با همین الگو مورد ارزیابی قرار می گیرد. اگرچه دونالد ترامپ از توقف حملات سخن گفته، نیروهای آمریکایی در منطقه همچنان در وضعیت آماده باش قرار دارند و نشانه ای از کاهش تنش راهبردی دیده نمی شود.

علی اصغر زرگر، استاد علوم سیاسی و تحلیلگر مسائل بین الملل، در گفت وگو با فرارو معتقد است وقفه کنونی را نباید به منزله پایان جنگ تلقی کرد؛ بلکه این تنها توقفی موقت برای بازنگری در محاسبات نظامی، ترمیم توان عملیاتی و فراهم شدن زمینه های دیپلماتیک است.

به اعتقاد او، ایران باید از این فرصت برای تقویت بازدارندگی دفاعی و پیشبرد دیپلماسی فعال استفاده کند.

علی اصغر زرگر درباره تصمیم دونالد ترامپ برای توقف حملات علیه ایران گفت: به نظر می رسد مشاوران ترامپ به این جمع بندی رسیده اند که ادامه این جنگ، دست کم در مقطع فعلی، بیش از آنکه دستاوردی برای آمریکا داشته باشد، هزینه های سنگینی بر واشنگتن تحمیل می کند.

وی افزود: به همین دلیل نیز باید وقفه ایجادشده در عملیات نظامی را وضعیتی موقت و معلق دانست، نه شرایطی پایدار و قابل اتکا. عوامل مختلفی در این تصمیم نقش داشته اند؛ از جمله کاهش ذخایر مهمات، آسیب دیدن برخی زیرساخت ها و پایگاه های آمریکا در منطقه و همچنین فشارهای اقتصادی ناشی از ادامه درگیری.

این استاد علوم سیاسی ادامه داد: جنگ های امروز فقط در میدان نبرد تعیین تکلیف نمی شوند، بلکه اقتصاد، انرژی و توان لجستیکی نیز به همان اندازه اهمیت دارند.

وی افزود: افزایش قیمت نفت، فشار بر بازار انرژی و هزینه های سنگین نظامی، همگی عواملی هستند که می توانند سیاستمداران آمریکایی را به سمت تغییر تاکتیک سوق دهند. به نظر می رسد بخشی از مهمات هجومی و تدافعی آمریکا نیز با محدودیت هایی روبه رو شده است.

زرگر تأکید کرد: از سوی دیگر، حملات ایران خسارت هایی به برخی پایگاه های آمریکا وارد کرده و طبیعی است که واشنگتن برای بازنگری در وضعیت استقرار نیروها و ترمیم زیرساخت های خود به زمان نیاز داشته باشد.

این تحلیلگر مسائل بین الملل با اشاره به حملات مکرر آمریکا و اسراییل علیه برخی مناطق ایران، نسبت به شکل گیری یک روند خطرناک هشدار داد و گفت: متأسفانه ایران اکنون در شرایطی قرار گرفته که آمریکا و اسراییل تصور می کنند هر زمان اراده کنند، می توانند به زیرساخت های کشور حمله کنند.

وی افزود: این مسئله بسیار خطرناک است؛ زیرا اگر چنین روندی عادی شود، امنیت ملی کشور با چالش های جدی تری مواجه خواهد شد.

زرگر ادامه داد: هرچند ایران در برابر این حملات واکنش نشان داده و توانسته خسارت هایی نیز به طرف مقابل وارد کند، اما ادامه چنین چرخه ای در بلندمدت به سود هیچ یک از طرفین نیست.

وی گفت: پاسخ متقابل ایران نشان داده کشور از توان دفاعی و تهاجمی برخوردار است، اما واقعیت این است که تداوم حملات پراکنده و دوره ای می تواند هزینه های اقتصادی، امنیتی و زیرساختی قابل توجهی بر کشور تحمیل کند.

او تأکید کرد: بنابراین باید راهکاری پیدا شود که اساساً احتمال وقوع چنین حملاتی کاهش یابد.

زرگر در ادامه با تأکید بر ضرورت تقویت بازدارندگی گفت: در شرایط کنونی، ایجاد یک سپر دفاعی و شکل دادن به یک فضای پیشگیرانه، مهم ترین اولویت کشور است.

وی افزود: بازدارندگی صرفاً به معنای افزایش توان نظامی نیست، بلکه دیپلماسی نیز یکی از مهم ترین ارکان بازدارندگی محسوب می شود. دیپلماسی، فن ممکن ساختن غیرممکن هاست.

این تحلیلگر مسائل بین الملل ادامه داد: کشورها از طریق مذاکره می توانند زمان بخرند، تنش ها را مدیریت کنند، مسیر صلح را هموار سازند و در نهایت بازدارندگی پایدارتری ایجاد کنند.

این استاد علوم سیاسی تأکید کرد: اگر مذاکرات پشت پرده ای میان طرفین در جریان باشد یا زمینه هایی برای آغاز دور جدیدی از گفت وگوها فراهم شده باشد، نباید این فرصت نادیده گرفته شود؛ زیرا مدیریت بحران صرفاً از مسیر اقدامات نظامی امکان پذیر نیست.

وی افزود: البته تجربه نشان داده است که نمی توان صرفاً به اظهارات مقام های آمریکایی اتکا کرد. سابقه روابط دو کشور نشان می دهد هر توافق یا مذاکره ای باید دارای ضمانت های عملی باشد.

زرگر گفت: اگر قرار باشد مذاکرات جدیدی آغاز شود، ایران باید با پیش شرط های مشخص وارد گفت وگو شود. برای مثال، آزادسازی پول های بلوکه شده ایران می تواند یکی از اقدامات عملی و اعتمادساز باشد.

وی تأکید کرد: اگر طرف مقابل واقعاً به دنبال کاهش تنش است، باید این موضوع را در عمل نشان دهد، نه صرفاً در سطح اظهارنظرهای سیاسی.

این کارشناس حوزه سیاست خارجی، ضمن هشدار درباره آرایش نظامی آمریکا گفت: اگرچه آمریکایی ها فعلاً حملات خود را متوقف کرده اند، اما نیروهای نظامی این کشور همچنان از منطقه خارج نشده اند و پایگاه های آمریکا در وضعیت آماده باش قرار دارند.

وی افزود: این موضوع نشان می دهد که بحران پایان نیافته و صرفاً وارد مرحله ای متفاوت شده است.

زرگر تأکید کرد: به همین دلیل، لازم است ایران این وقفه را با هوشیاری کامل مدیریت کند. هم زمان باید توان بازدارندگی دفاعی خود را تقویت کند و از هر فرصت دیپلماتیکی که بتواند امنیت کشور را افزایش دهد، بهره ببرد.

وی در پایان گفت: مهم ترین خطا در شرایط کنونی این است که تصور کنیم صرف توقف حملات، بحران نیز به پایان رسیده است؛ زیرا واقعیت های میدانی چنین برداشتی را تأیید نمی کنند.

منبع: فرارو