جام جهانی 2026 که به میزبانی 3 کشور آمریکا، مکزیک و کانادا و برای نخستین بار با حضور 48 تیم برگزار شد، برای فوتبال ایران با 3 تساوی به پایان رسید. این نتایج تا آخرین ثانیه های آخرین بازی مرحله گروهی، امیر قلعه نویی و شاگردانش را برای صعود در قامت هشتمین و در واقع آخرین تیم برتر سوم امیدوار نگه داشته بود اما در نهایت این اتفاق برای فوتبال ایران رخ نداد. با این حال، رساندن تیم ملی به جام جهانی 2026 درآمد ویژه ای برای امیر قلعه نویی به همراه داشته است؛ درآمدی که هم راستا با پاداشِ قانونی کارلوس کی روش برای رساندن تیم ملی به جام جهانی 2018 به شمار می رود و البته هیچ تناسبی با پاداش دراگان اسکوچیچ، که مأموریتی به مراتب دشوارتر را به سرانجام رسانده بود، ندارد!

پاداش جنجالی کی روش در جام جهانی 2018 روسیه

تیم ملی فوتبال ایران عملکرد فوق العاده ای در مسیر صعود به جام جهانی 2018 داشت. در این دوران، کارلوس کی روش نسل جدیدی را برای حضور در مسابقات دشوار ملی به مرز پختگی رساند و همزمان اتفاقی تاریخی هم رقم زده شد و فوتبال ایران برای دو دوره پیاپی در جام جهانی حاضر شد؛ اتفاقی که برگ برنده کی روش در مذاکراتش با مهدی تاج بود. در این شرایط، کارلوس کی روش موفق شده بود بندی قابل توجه را در قرارداد خود بگنجاند؛ بندی که براساس آن 10 درصد از درآمد ناشی از حضور فوتبال ایران در جام جهانی را به خود اختصاص می داد؛ کل این درآمد چیزی حدود 9 میلیون دلار تخمین زده می شد.

با این حال، پس از آنکه حدود یک میلیون و 600 هزار دلار، پس از پایان جام جهانی 2018 روسیه، به حساب کی روش واریز شد، رسانه ها جنجال زیادی به پا کردند. در این بین، ابهامی هم درباره درصد پاداش در نظر گرفته شده برای کی روش وجود داشت که این موضوع را جنجالی تر هم کرده بود. به هر حال، دوران نخست حضور کی روش در فوتبال ایران با شکست مقابل ژاپن در نیمه نهایی جام ملت های آسیا 2019 به پایان رسید و این سرمربی سهمی در پاداش صعود پردردسر و پرماجرای تیم ملی به جام جهانی 2022 قطر نداشت؛ هرچند در آستانه این تورنمنت، جای دراگان اسکوچیچ را روی نیمکت تیم ملی گرفت.

پاداش عجیب اسکوچیچ؛ فقط 20 هزار دلار!

دراگان اسکوچیچ در بحرانی ترین شرایط ممکن هدایت تیم ملی را، آن هم در دوران اوج شیوع ویروس کرونا، بر عهده گرفت. تیم ملی در مرحله ماقبل نهایی مقدماتی جام جهانی، با هدایت مارک ویلموتس مقابل عراق و بحرین شکست خورده بود و برای صعود به مرحله نهایی مقدماتی جام جهانی، راهی جز پیروزی در 4 بازی برگشت که به صورت پیاپی مقابل کامبوج، هنگ کنگ، بحرین و عراق برگزار می شد، نداشت. کار تیم ملی زمانی سخت تر شد که بحرین به عنوان میزبان مرحله برگشت انتخاب شد، اما اسکوچیچ با 4 پیروزی پیاپی تیم ملی را به مرحله نهایی مقدماتی جام جهانی رساند و سپس با کسب بردهای متوالی، سریع ترین صعود تاریخ فوتبال ایران به جام جهانی را رقم زد.

برخلاف جام جهانی 2018 روسیه، فدراسیون فوتبال ایران که در این دوره با هدایت شهاب الدین عزیزی خادم به کار خود ادامه می داد، هزینه زیادی برای صعود متحمل نشد و برخلاف دوره قبلی، پاداش خاصی هم برای رساندن تیم ملی به جام جهانی در قرارداد اسکوچیچ دیده نمی شد. در این شرایط، تنها مبلغی حدود 20 هزار دلار برای رساندن تیم ملی به جام جهانی برای سرمربی وقت کروات تیم ملی در نظر گرفته شد و البته قرارداد این مربی هم حدود 200 هزار دلار بود تا نه تنها سریع ترین صعود، بلکه ارزان ترین صعود تیم ملی به تاریخ جام های جهانی نیز به نام دراگان اسکوچیچ ثبت شود.

پاداش قابل توجه امیر برای کدام موفقیت!

پیش از دیدار برابر نیوزیلند بود که برای نخستین بار به ماجرای پاداش مورد نظر امیر قلعه نویی برای رساندن تیم ملی به جام جهانی پرداختیم. در آن مقطع امیر قلعه نویی از مسئولان فدراسیون فوتبال خواسته بود تا بخش مهمی از درآمد حضور در جام جهانی را به او بدهند. او حتی تهدید کرده بود که اگر پولی به حسابش واریز نشود، روی نیمکت تیم ملی در بازی نخست نمی نشیند. در این شرایط، مسئولان فدراسیون با وجود اینکه اجازه پرداخت دلاری به قلعه نویی را نداشتند، هر طور شده بود، مبلغ 140 میلیارد تومان، معادل حدود 800 هزار دلار را در چند مرحله به حساب سرمربی تیم ملی واریز کرده اند. این اقدام حالا با توجه به نتایج تیم ملی در جام جهانی، مورد توجه رسانه ها قرار گرفته و حتی آن هایی که پس از نتایج تیم ملی به حمایت از کادر فنی پرداخته بودند، این مبلغ متعجب شان کرده است.

کار کی روش سخت تر بود یا اسکوچیچ یا قلعه نویی؟

در دوره ای که کارلوس کی روش هدایت تیم ملی را بر عهده گرفت، حضور در جام جهانی یک دستاورد ویژه بود و اگر این اتفاق برای دو دوره پیاپی رخ می داد، موفقیتی تاریخی و یک ارزش افزوده، به حساب می آمد. در چنین شرایطی بود که سرمربی پرتغالی تیم ملی توانست در مذاکره با مهدی تاج، بندی را در قرارداد خود بگنجاند که در صورت رساندن تیم ملی به جام جهانی، پاداشی 10 درصدی از محل درآمد تیم ملی در جام جهانی روسیه دریافت کند؛ پاداشی که البته بعدها گفته شد به 20 درصد افزایش یافته است.

به دلیل نسلی که کی روش ساخته بود و همین طور دو صعودی که به جام های جهانی 2014 و 2018 رقم خورده بود، کسی توجهی به عملکرد فوق العاده دراگان اسکوچیچ در قامت سرمربی تیم ملی و مأموریت دشواری که از عهده آن برآمد، نداشت. حالا اما همه اذعان دارند که پاداش بسیار کوچکی برای یک موفقیت بزرگ اختصاص داده شد؛ پاداشی که منصفانه برای آن ماموریت نبود.

این روزها همه به پاداش قابل توجه امیر قلعه نویی توجه دارند و آن را با مبلغ ناچیزی که فدراسیون برای دراگان اسکوچیچ در نظر گرفته بود، مقایسه می کنند. این مقایسه بی دلیل هم نیست؛ 20 هزار دلار کجا و 800 هزار دلار کجا؟ آن هم در شرایطی که هیچ یک بندی در قرارداد خود مبنی بر دریافت پاداش نداشتند و البته اسکوچیچ موفق شد تیم ملی را به آخرین جام جهانی 32 تیمی برساند؛ جامی که سهمیه قاره آسیا 4.5 تیم بود. امیر قلعه نویی اما این موفقیت را در جام جهانی 2026 رقم زد؛ رقابتی که سهمیه آسیا به 8.5 تیم افزایش یافته بود و در نهایت هم با صعود عراق، 9 تیم آسیایی در جام جهانی آمریکا حاضر شدند.

یکی از نقاط ضعف بزرگ فوتبال ایران و فدراسیون آن، نداشتن ساختار و استانداردهای مشخص برای موفقیت و ارزش نهادن به آن است. در چنین شرایطی، فردی مثل کی روش می تواند با استفاده از جایگاه شناخته شده ای که در دنیای فوتبال برای خود رقم زده، بندی را به قرارداد خود اضافه کند که سایر مربیانِ بانفوذ را هم وسوسه می کند تا از روابط خود برای دسترسی به آن استفاده کنند. بی شک اگر در آن دوره چنین بندی در قرارداد کی روش گنجانده نمی شد، امیر قلعه نویی هم 8 سال بعد خواستار دریافت چنین مبلغ قابل توجهی نمی شد؛ مبالغی که بسیاری معتقدند می توانست صرف رشد و توسعه فوتبال ایران شود و حالا به ویژه با دستاورد خاصی هم همراه نشده است!