اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در گفت وگویی تفصیلی با سلیمان احمد، فعال فضای مجازی، به تشریح آخرین وضعیت یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا، دلایل توقف آن و پشت پرده کارزار نظامی ایالات متحده و اسراییل در منطقه پرداخت.

سخنگوی وزارت خارجه گفت: ما هرگز آغازگر نقض هیچ تعهدی که پذیرفته ایم، نبوده ایم؛ چه در مورد برجام که در سال 2018 توسط ایالات متحده نقض شد و ایران هرگز آن را لغو نکرد و چه اکنون در مورد یادداشت تفاهم حاضر.این ایالات متحده بود که عملاً از همان روز نخست، این یادداشت تفاهم را نقض کرد. ما نیز از همان ابتدا به صراحت اعلام کردیم که اصل حاکم بر این توافق، "تعهد در برابر تعهد" است؛ یعنی تا زمانی به تعهدات خود پایبند خواهیم بود که ایالات متحده نیز به تعهدات خود عمل کند.

او افزود: از آنجا که آمریکا تعهدات خود را نقض کرد، ایران نیز دیگر نمی تواند به تعهدات خود عمل کند، زیرا این یک تعهد متقابل است. از هیچ کشور و حتی هیچ انسانی نمی توان انتظار داشت که به صورت یک جانبه به تعهدات خود پایبند بماند. بنابراین، ایالات متحده تعهدات خود را نقض کرده است و ما نیز به روشنی اعلام کرده ایم که تا زمانی که این نقض تعهدات ادامه داشته باشد، ایران قادر به اجرای تعهدات خود نخواهد بود.

بقایی افزود: اگر به متن این یادداشت تفاهم نگاه کنید، کاملاً روشن، شفاف و بدون ابهام است. در متن آمده است که ایران، با مشورت عمان، سازوکارهای لازم را برای مدیریت آینده این آبراه تدوین خواهد کرد و همچنین در این زمینه با سایر کشورهای منطقه نیز گفت وگو خواهد داشت. این دقیقاً همان کاری است که حتی پیش از امضای این یادداشت تفاهم نیز انجام می دادیم. ما با عمان روابط بسیار خوبی داریم و همواره در ارتباط نزدیک با مقامات عمانی بوده ایم. همچنین با دیگر کشورهای منطقه نیز گفت وگو کرده ایم. بر اساس این یادداشت تفاهم، یک دوره 30 روزه در نظر گرفته شده بود تا اطمینان حاصل شود که تردد کشتی ها به حالت عادی بازمی گردد و سازوکارهای لازم برای عبور ایمن آنها ایجاد می شود.

وی ادامه داد: اما در روز بیست ویکم یا بیست ودوم پس از امضای این یادداشت تفاهم، ایالات متحده تجاوز نظامی علیه ایران را آغاز کرد. بنابراین، آنها حتی اجازه ندادند این دوره 30 روزه تکمیل شود تا بتوانیم سازوکارهای لازم برای عبور ایمن کشتی ها را مستقر کنیم.در این بند هیچ نکته ای وجود ندارد که به ایالات متحده اجازه دهد مسیر موازی مستقلی در تنگه هرمز ایجاد کند. آنچه آنها انجام دادند، نقض تعهداتشان بود.آنها کشتی ها را مجبور کردند از مسیر دیگری عبور کنند و عملاً مسیر هماهنگ شده با ایران ــ که مسیر ایمن بود ــ را دور بزنند؛ آن هم در حالی که ما تمام اقدامات لازم را برای تضمین عبور ایمن کشتی ها انجام داده بودیم.

سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، گفت: همان طور که می دانید، تنگه هرمز دو کشور ساحلی دارد؛ ایران و عمان. در جریان جنگی که آنها در 28 فوریه آغاز کردند، از این آبراه برای تجاوز نظامی علیه ایران سوءاستفاده کردند. علاوه بر این، از بخش هایی از تنگه هرمز و همچنین از پایگاه های نظامی خود در کشورهای حوزه خلیج فارس برای تسهیل و اجرای حملات نظامی علیه ایران استفاده کردند.ما به عنوان یکی از کشورهای ساحلی این آبراه، بر اساس حقوق بین الملل اختیار و حق داریم تدابیر لازم را اتخاذ کنیم تا از سوءاستفاده متجاوزان از این مسیر برای حمله به ایران و تهدید امنیت ملی مان جلوگیری شود. به همین دلیل، در گام نخست تصمیم گرفتیم محدودیت هایی برای عبور کشتی ها اعمال کنیم.

وی بیان کرد: گذشته از آن، در شرایطی که حملات نظامی علیه ایران جریان داشت، اساساً عبور از این آبراه بدون در نظر گرفتن ملاحظات امنیتی، اقدامی پرخطر بود. بنابراین، اقدامات ما ناشی از رویکردی مسئولانه نسبت به امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز بود.ایالات متحده نیز در قالب همین یادداشت تفاهم پذیرفت که مدیریت آینده این آبراه توسط ایران، با مشورت عمان به عنوان دیگر کشور ساحلی و همچنین از طریق گفت وگو با سایر کشورهای منطقه انجام شود.این روند به خوبی در حال پیشرفت بود، تا زمانی که آنها تصمیم گرفتند کنترل این تنگه را خودشان در دست بگیرند.همان طور که گفتم، آنها عملاً تعهدات خود را نقض کردند، زیرا توافق مشترک این بود که مدیریت آینده این آبراه بر عهده ایران و عمان باشد.

اسماعیل بقایی افزود: این نیز نمونه دیگری از بی صداقتی طرف مقابل بود. دلیل اینکه ما اصرار داشتیم لبنان در بند نخست این یادداشت تفاهم ذکر شود، این بود که این درگیری ها را به هم پیوسته می دانستیم.ایالات متحده و البته اسراییل ــ که مستقیماً لبنان را هدف حمله قرار می داد ــ پس از حمله به ایران در 28 فوریه، جنگ در لبنان را نیز از سر گرفتند. به همین دلیل احساس مسئولیت می کردیم که هر اقدامی از دستمان برمی آید برای پایان دادن به جنگ در لبنان و حفاظت از تمامیت ارضی و حاکمیت این کشور انجام دهیم.به همین علت، اصرار داشتیم که پایان جنگ در لبنان بخشی از این یادداشت تفاهم باشد. ما نمی دانستیم که این تعهد دوجانبه قرار است تحت تأثیر روند دیگری قرار گیرد یا عملاً توسط فرآیند دیگری نادیده گرفته شود.

سخنگو اظهار کرد: با این حال، آنچه برای ما اهمیت دارد، پایان یافتن جنگ و خونریزی در لبنان است و این موضوع همچنان برای ما بسیار مهم است.ما در چارچوب همین روند، انعطاف لازم را نیز نشان دادیم و با پیشنهاد تشکیل سازوکاری موسوم به واحد کاهش تنش (De-confliction Cell) موافقت کردیم؛ سازوکاری که با مشارکت ایالات متحده، ایران، لبنان و دو کشور میانجی، یعنی قطر و پاکستان، تشکیل می شد.اما روند معرفی نمایندگان لبنان در این سازوکار کماکان در دست بررسی از سوی دولت آن کشور استبرداشت ما این است که این مسئله ناشی از اختلافات داخلی در ساختار دولت ایالات متحده است. به نظر می رسد جناح های مختلفی در داخل دولت آمریکا وجود دارند که مانع از اجرای تعهداتی می شوند که خودشان در قالب این یادداشت تفاهم پذیرفته اند.اما در نهایت، آنچه اهمیت دارد این است که دولت ایالات متحده به تعهدات خود در این یادداشت تفاهم عمل نکرده است و می توانم به شما بگویم که تقریباً تک تک بخش های این یادداشت تفاهم، طی یک هفته یا ده روز گذشته، از سوی ایالات متحده نقض شده است.

اسماعیل بقایی افزود: باید بند نخست این یادداشت تفاهم را در چارچوب شرایط منطقه ای ببینید؛ منطقه ای که به دلیل اقدامات مشترک ایالات متحده و اسراییل، سال هاست گرفتار جنگ و بی ثباتی شده است.اگر فقط به سه سال گذشته نگاه کنید، تقریباً همه جنگ ها از یک منشأ آغاز شده اند؛ و آن، رژیم اسراییل است.

وی گفت: این رژیم به چندین کشور حمله کرده است. به سوریه حمله کرده، به لبنان حمله کرده، در سرزمین های اشغالی فلسطین مرتکب نسل کشی هولناکی شده و به ایران نیز حمله کرده است.بنابراین، اگر واقعاً خواهان صلح پایدار در منطقه هستیم، باید منشأ این جنگ های پایان ناپذیر مهار شود. اگر به هشت دهه گذشته نگاه کنید، خواهید دید تنها رژیمی که پیوسته جنگ، خشونت و درگیری را بازتولید کرده، رژیم اسراییل بوده است؛ گویی این رژیم بدون جنگ نمی تواند به حیات خود ادامه دهد.به نظر می رسد که قادر نیست در صلح زندگی کند و به همین دلیل، همواره در سراسر منطقه به ترویج خشونت، تروریسم و جنگ دامن می زند.