جمیله کدیور در روزنامه اطلاعات نوشت: حملات ارتش آمریکا ابتدا متمرکز بر بنادر، پایگاه های موشکی و پهپادی و پدافند ساحلی ایران در جنوب (بندرعباس، قشم، چابهار، بوشهر، سیریک، اهواز و...) جهت کور کردن پدافند و رادارها و انهدام سایت های پدافند هوایی بود. اما در روزهای اخیر، واشنگتن دامنه حملات را به عمق خاک ایران (مانند خنداب، سمنان و زیرساخت های انرژی و هدف قرار دادن فرودگاه ها، خطوط راه آهن و زیرساخت های مواصلاتی) گسترش داده است تا ایران را وادار به تسلیم کند.

در همین حال، دونالد ترامپ، رییس جمهور ایالات متحده، تهدید کرد که هفته آینده حملات را گسترش خواهد داد تا نیروگاه ها و پل ها را هدف قرار دهد، مگر اینکه تهران به میز مذاکره بازگردد. در شب های گذشته نیز ارتش آمریکا تهدیدهای خود را عملی کرده و بخش هایی از زیرساخت های غیرنظامی و انرژی (نظیر ایستگاه های برق و تعدادی پل در جنوب کشور) را بمباران کرده است. در مرکزیت از سرگیری خصومت ها و حملات جدید، اختلاف بر سر تنگه هرمز قرار دارد که همچنان در قلب بحرانی است که تأثیر آن بسیار فراتر از منطقه رفته و بر امنیت انرژی جهانی و ثبات کل اقتصاد بین المللی تأثیر گذاشته است.

این وضعیت موجب ایجاد یک بن بست استراتژیک شده است. از سویی، ایران هیچ تمایلی برای تسلیم در مقابل امریکا ندارد، و از سوی دیگر، ایالات متحده نمی تواند به راحتی نظم منطقه ای جدیدی را بپذیرد که در آن ایران کنترل بی سابقه ای بر هرمز اعمال می کند. برای واشنگتن و تل آویو، پذیرش این نتیجه در جنگی که با تصور پیروزی در عرض چند روز کلید زدند، به معنای پذیرش شکست استراتژیک خواهد بود.
ایران متقابلاً تهدیدهای خود علیه آمریکا و متحدین منطقه ای ایالات متحده را تشدید و هشدار داده است که در صورت حمله آمریکا به تأسیساتش، تمام زیرساخت های منطقه را هدف قرار خواهد داد. در حالی که هشدارهایی مبنی بر رویارویی گسترده تر و تهدیدهای مربوط به دریانوردی در تنگه هرمز و باب المندب نیز داشته است.

علیرغم آتش بس و امضای تفاهم ایران و آمریکا، حملات هر از چندگاه آمریکا به ایران بخشی از یک عملیات رو به گسترش است که ابتدا شهرهای بندری در امتداد ساحل جنوبی ایران را هدف قرار داد و به تدریج دامنه حملات به مناطق دیگر گسترش یافت. ایران نیز متقابلاً حملاتی را به تأسیسات نظامی ایالات متحده در سراسر منطقه انجام داده است. در چنین شرایطی، نگرانی ها از بازگشت به جنگ تمام عیار افزایش یافته است.
این در حالی است که یک نظرسنجی جدید افکار عمومی توسط YouGov و The Economist در آمریکا نشان می دهد که 57 درصد از آمریکایی ها معتقدند تصمیم برای آغاز جنگ علیه ایران اشتباه بوده و تنها 27 درصد این تصمیم را درست دانسته اند. با این حال، ترامپ بدون یک استراتژی روشن برای شروع و پایان جنگ، دور جدیدی از حملات را آغاز کرده که فاقد حمایت مردمی است و بار اقتصادی سنگینی را به جهان و به آمریکا تحمیل می کند. عقب نشینی اخیر ترامپ از طرح تعرفه 20 درصدی بر کشتی ها در هرمز، تنها آخرین فصل از مدیریت آشفته سیاست های ترامپ را در رابطه با ایران نشان می دهد.

دور سوم حملات آمریکا علیه ایران موجب شده این سوال در ذهن بسیاری مطرح شود که هدف از این مجموعه عملیات چیست و ترامپ بعد از عدم تحقق اهدافش در جنگ 40 روزه، چه هدفی را از جنگ دنبال می کند؟ سوالی که از هفته های اولیه جنگ ایالات متحده و اسراییل علیه ایران نیز مطرح بود و آمریکا و اسراییل تصور می کردند در عرض چند روز با استراتژی قطع سر و عملیات ترور رهبری و فرماندهان نظامی و شخصیت های سیاسی رده اول کشور، نظام سقوط خواهد کرد و ترامپ پیروز میدان خواهد بود و نظام سیاسی مستقر را به نظامی مطلوب برای منافع ایالات متحده و اسراییل تبدیل و قابلیت های نظامی ایران را به شدت تضعیف خواهند کرد. در عوض، جمهوری اسلامی قدرتمندتر از قبل، از جنگ جان سالم به در برد، نفوذ منطقه ای خود را گسترش داد و توانایی خود را برای تحمیل درد قابل توجه به ایالات متحده، اسراییل و متحدین آمریکا در منطقه نشان داد و هیچ تحلیلگر بی طرفی آمریکا و اسراییل را برنده جنگ 40 روزه ندانست.

علت حملات در این دور جدید، خصوصاً پس از امضای یادداشت تفاهم بین دو طرف در 17 ژوئن، متفاوت از دور اول (جنگ 12 روزه) و دور دوم (جنگ 40 روزه) است. همانگونه که جی دی ونس، معاون ترامپ، گفت: ما قرار نیست 150 هزار سرباز آمریکایی را زمینی بفرستیم تا رژیم ایران ساقط شود. این تصمیم تنها به مردم ایران مرتبط است. ما دیگر نمی خواهیم تجربه قذافی و لیبی تکرار شود... در این مرحله از جنگ، هدف سرنگونی نظام و توقف برنامه هسته ای نیست، بلکه همه چیز حول از سرگیری مذاکره و بازگشایی تنگه هرمز می چرخد که قبل از شروع جنگ در 9 اسفند باز بود. هدف آمریکا در این مرحله، فرسوده کردن توان موشکی، پهپادی و پدافندی ایران در امتداد سواحل جنوبی است تا تهران را مجبور کند ضمانت های امنیتی لازم برای بازگشایی کامل تنگه هرمز جهت کشتیرانی بین المللی را بپذیرد و به میز مذاکرات برگردد. برای رسیدن به این هدف، بعید نیست آمریکا برای بازگشایی هرمز خواب جدیدی برای جنوب ایران هم دیده باشد و از شخصیت ترامپ هیچ بعید نیست در صدد اشغال و تصرف بنادری در جنوب کشور از جمله خارک یا سه جزیره تنب بزرگ و کوچک و ابوموسی برآید، هرچند با مقاومت جدی و چالش های زیادی در این مناطق مواجه خواهد بود.

هرگونه تصرف احتمالی هر جزیره ایرانی توسط ایالات متحده، یک تنش بزرگ است که قطعاً باعث عمل متقابل تهران در تنگه و مقابله با کشتی ها، پایگاه های ایالات متحده در منطقه و زیرساخت های انرژی خلیج فارس خواهد شد.

به باور تحلیلگران نظامی، با توجه به قدرت هوایی، دریایی و آبی-خاکی، آمریکا توانایی نظامی و لجستیکی برای تصرف جزایر ایرانی را دارد، منتها سوال این است که هزینه اشغال این مناطق برای آمریکا و منطقه و جهان چقدر است؟ برای اینکه ایالات متحده هر جزیره ایرانی را تصرف کند، ابتدا باید قدرت دفاعی ایران را نابود کند، اما قدرت هوایی به تنهایی آن ها را به طور دائم از بین نمی برد و منجر به تصرف نمی شود و این امر مستلزم ورود زمینی سربازان آمریکایی است که هر اقدامی برای ورود، کابوسی برای سربازان دولت متجاوز خواهد بود.

اضافه بر این، تصرف احتمالی یک جزیره با حفظ و نگهداری آن و به دست آوردن منافع استراتژیک از آن بسیار متفاوت است. شاید بتوان جزایر کوچکی را تصرف کرد، اما قرار داشتن آن ها در معرض آتش پهپادها، موشک ها، توپخانه و قایق های تندرو کوچک ایران، آن ها را به اهدافی در دسترس تبدیل می کند و مستقر کردن سربازان آمریکایی در این نقاط، آن ها را به سیبل های ثابت و در دسترسی تبدیل می کند که تلفات انسانی روزانه و سنگینی را بر دولت متجاوز وارد خواهد کرد. بازگشت تابوت سربازان آمریکایی از خلیج فارس، مشروعیت سیاسی ترامپ را در داخل در هم خواهد شکست و خاطره تلخ شکست آمریکا در ویتنام، عراق و افغانستان را زنده خواهد کرد. چنین تجاوزی از سوی آمریکا به نیروی انسانی رزمی و لجستیک و ... قابل توجهی نیاز دارد که باید زیر آتش مستقیم موشک ها، پهپادها، مین ها و توپخانه ایران فعالیت کنند و با توجه به اینکه هزینه اعزام سربازان آمریکایی و واکنش منفی داخلی، به ویژه در پایگاه سیاسی اجتماعی ترامپ در MAGA بسیار زیاد خواهد بود و نگرانی از عاقبتی شبیه جنگ عراق و افغانستان و ویتنام بالا است، احتمال انجام این اقدام، اندک به نظر می رسد.

مضاف بر اینکه تصرف جزیره یا جزایری از ایران کمکی به باز شدن تنگه هرمز نخواهد کرد، بلکه به تعطیلی مطلق آن می انجامد. همچنین، هرگونه اقدام برای تصرف خاک ایران، بازی را از یک درگیری محدود به یک جنگ بقا و میهنی با حضور سراسری مردم برای مقابله با اشغالگر تبدیل خواهد کرد.

علاوه بر این، پایگاه های ایالات متحده در منطقه و فراتر از منطقه را تحت حمله مداوم ایران قرار می دهد، پایانه های نفتی و پالایشگاه های کشورهای همسایه (متحدان آمریکا) هدف قرار خواهند گرفت که نتیجه آن شوک نفتی بی سابقه و بحران اقتصادی جهانی خواهد بود و در عین حال، ایالات متحده را به عنوان یک قدرت اشغالگر در جهان تثبیت می کند.
بالا رفتن قیمت انرژی در پی دور جدید حمله آمریکا به ایران و بالتبع، بالا رفتن مجدد قیمت بنزین و دیگر کالاها در آمریکا نیز موضوعی است که در ماه های پیش رو تا انتخابات ماه نوامبر آمریکا باید مطمح نظر ترامپ و هیئت حاکمه آمریکا باشد و هر اقدام غیر معقول آمریکا شرایط را بغرنج تر خواهد کرد. در سیاست داخلی آمریکا، هیچ عاملی به اندازه قیمت بنزین در پمپ بنزین ها روی رأی مردم عادی تأثیر فوری ندارد.

به این ترتیب، در حالی که آمریکا ظرفیت انجام اشغالگری را دارد، اما این موضوع به دلیل اثرات بی ثبات کننده بر قیمت انرژی، منطقه و روابط واشنگتن با متحدینش در خلیج فارس که خواهان بازگشایی تنگه هرمز هستند اما از تبدیل شدن به هدف حملات ایران هراس دارند، و بر متحدان در سراسر جهان عرب، از نظر سیاسی دور از ذهن است؛ هرچند تجربه نشان داده باید انتظار هر اقدامی را از طرف آمریکای ترامپ داشت. به علاوه، این امر از نظر سیاسی نیز برای ترامپ و متحدان جمهوری خواه او که برای انتخابات میان دوره ای نوامبر آماده می شوند، مخرب خواهد بود.

با توجه به ملاحظات فوق، واشنگتن در موقعیت دشواری قرار دارد: در حالی که نمی خواهد واقعیت جدید در تنگه هرمز را بپذیرد، تصور می کند می تواند با زور و قلدری خواسته خود را اجرا کند و شرایط تنگه را به قبل از 9 اسفند برگرداند.

ترامپ بر اساس دکترین فشار حداکثری تصور می کند با موج سوم حملات سنگین هوایی و بازگرداندن محاصره دریایی، می تواند اراده خود را بر ایران تحمیل کند و اوضاع تنگه هرمز را تحت کنترل خویش درآورد. واقعیت میدانی مبین آن است که توازن قوا در خلیج فارس تغییر کرده و ایران آمادگی بالایی برای پذیرش هزینه ها و تحمیل درد متقابل به طرف مقابل و متحدانش دارد و تسلیم فشار ترامپ نمی شود. ترامپ باید بفهمد دوران تحمیل اراده یک جانبه در خلیج فارس به پایان رسیده و هرگونه پافشاری بر قلدری نظامی، تنها به غرق شدن بیشتر واشنگتن در یک جنگ فرسایشی بی پایان منجر خواهد شد.