احمد نجفی از جمله بازیگرانی است که تجربه همکاری نزدیکی با مسعود کیمیایی دارد؛ او از معدود افرادی است که در جزییات بازجویی مسعود کیمیایی توسط ساواک قرار دارد؛ نجفی در گفت وگویی تفصیلی از روزی می گوید که با مسعود کیمیایی به ساواک رفت؛ مسئله بر سر فیلم گوزنها بود؛ اثری که به گفته ساواکی ها به شاه فحش داده بود؛ آنچه در ادامه می آید جزییاتی از این اتفاق، حضور نجفی در تلویزیون و ورود این بازیگر به سینما است.

اولین برخورد مستقیم خودتان با سینما، یعنی آنجا که در دفتر یک شخص سینمایی بودید، با یکی از اهالی سینما گفت و گو کردید یا جایی که برای اولین بار پشت دوربین قرار گرفتید کِی بود؟

نجفی: من دوستی داشتم که در استودیو میثاقیه کار می کرد. این استودیو آن زمان جزو بهترین تهیه کننده های فیلم بود. چون با این رفیقم خیلی قاطی بودیم وقتی زن و بچه اش خانه نبودند شب را منزل او می ماندم. صبح ساعت 8 بی اراده به اتفاق به استودیو میثاقیه می رفتیم. این استودیو یک اتاق برای پخش داشت و ایشان هم مسئول پخش بود.

من از آنجا بیرون نمی آمدم ولی خبرها را می شنیدم. تا این که با مرحوم میثاقیه آشنا شدم. مرحوم میثاقیه به من علاقه پیدا کرد. تا روزی که به طور اتفاقی با آقای مسعود کیمیایی در همان اتاق پخش روبرو شدم. من فیلمی را دیدم که از روی فیلم خارجی های نون کپی شده و یک چیز احمقانه ای درآمده بود. وقتی از اتاق داشتم بیرون می آمدم زیر لب گفتم مرده شور شما را ببرند با این سینمای فارسی! این چیست که ساخته اید؟ حتی فیلم خارجی را جلوی خودتان نگذاشته اید که همان را دوباره بسازید و به جای همان هفت تیرکش، جاهل های خودمان را بگذارید.

یک دفعه دیدم یک نفر گفت آقا چرا به سینمای خودمان توهین می کنی؟ من آنجا با کیمیایی آشنا شدم. به من پیشنهاد کار داد و من اصلا نمی دانستم چه می گوید. شروع به کار کردم. همان موقع هم علاقمند به تولید بودم. کیمیایی حتی گفت باید بیایی فیلم بعدی را هم کار کنی. اما علاقه نداشتم و رفتم برای این که درس بخوانم. این طور وارد عرصه سینما شدم.

هیچ وقت به عنوان یک بازیگر وارد عرصه نشدم. اگر هم نقشی را بازی کرده ام به خاطر علاقمندی ام به خاطر خرمشهر بود. در فیلم دندان مار به همین خاطر بازی کرده ام. ماجرای فیلم مربوط به یک آدم خرمشهری بود و در به دری هایی که می کشید. آن موقع هم اتفاقا رابطه ام با کیمیایی خیلی خوب نبود. دو نفر به نام های محمد و سعید که دستیارش بود به دفتر من آمدند و اصرار کردند که بیا و این فیلم را بازی کن. چون هر جا گشته بودند کسی را پیدا نکرده بودند که به این نقش بخورد. شاید کمی با اکراه قبول کردم. ولی ته دلم قرص بود که یک کاری را برای شهرم و برای بچه های جنگزده ای که در خیابان های تهران ولو هستند، انجام می دهم.

وقتی وارد سینما می شوی و در این جاده می افتی، دیگر افتاده ای و دست تو نیست. باید همان اول انتخابش نمی کردی و آلوده و گرفتارش نمی شدی. کما اینکه در فیلم سوم، همان کاری که می خواستم را انجام دادم، یعنی تهیه کنندگی. بلافاصله وارد این کار شدم و این به دلیل علاقمندی ام به تولید بود. از آن موقع تا الان هم هستم.

از فیلم دندان مار خاطره ای دارید؟ خود مسعود کیمیایی و داستان فیلم نظرتان را جلب کرد؟ معمولا آقای کیمیایی به دیالوگ هایش عروف است. سفره و خانواده هم از شاخصه های اصلی فیلم های آقای کیمیایی است. این ها در حضور شما در فیلم دندان مار تاثیری گذاشت؟

من مسعود را چند سال قبل از بازی در دندان مار می شناختم. زمانی که در استودیو میثاقیه با هم آشنا شدیم در دهه 50. در فیلم غزل با هم کار کردیم. من آدم کنجکاوی هستم و از هیچ موردی به راحتی و بی تفاوت عبور نمی کنم. ممکن است در شناخت اشتباه کنم اما اگر اشتباه مرتکب شوم بلافاصله اقرار می کنم. من کیمیایی را می شناختم و در آن فیلم خیلی با هم قاطی شدیم چه خوبش، چه بدش. این طور نبود که همیشه خوب باشد.

می دیدم که در گوشه دلش نگران حال این مردم است. با اسفندیار منفردزاده دوست بود. با مرحوم نعمت حقیقی دوست بود. با فروزش و کیارستمی دوست بود. این ها مجموعه ای از روشنفکرانی بودند که ضد دولت شاه بودند. بیشترشان هم در کانون پرورش فکری بودند. من با این ها از طریق کیمیایی آشنا شدم. همین طور با احمدرضا احمدی شاعر و خیلی های دیگر.

مسعود( کیمیایی) اعتقادات خیلی خوبی داشت. خیلی به مردم توجه ویژه ای می کرد. چون خودش از بچه های جنوب شهر بود، بازار، مولوی، دولاب و این ها را خوب می شناخت. دیالوگ های آنها را خوب می دانست و سنت هایشان را بلد بود. حتی قصاب های محل را می شناخت و با این ها نشست و برخاست و گفت وگو می کرد. کلماتشان را در ذهن جا می داد و از آنها در وقایع، خوب استفاده می کرد.

مسعود تاریخ تهران را می گفت که نسبت مستقیم با تاریخ ایران دارد و این برای من جذاب بود. این که پایتخت درگیر جنگ های داخلی شده بود، مجلس به توپ بسته شده بود، کودتا شده است و اتفاقات زیادی رخ داده بود که مرکزیت همه این ها در تهران بود. مسعود خیلی خوب این وقایع را می شناخت. وقتی شروع به کار کردیم من مثل خیلی از دوستان دیگر نوعی شیفتگی نسبت به کیمیایی داشتم. زمانی که سازمان امنیت کیمیایی را احضار کرد من به عنوان راننده اش را او رفتم. مسعود خودش گواهینامه نداشت. این را بهانه کردم که مبادا منتی شود. گفتم مسعود تو گواهینامه نداری، اجازه بده من با تو بیایم. احساس می کردم یک نفر باید همراه او باشد. جلوی درب سازمان امنیت رفتیم. برای من هم پرونده درست کردند. البته هیچ وقت سراغم نیامدند. مسعود آنجا به سین جیم آنها پاسخ داد.

همراه مسعود به جلسه بازپرسی هم رفتید؟

نه، تا پشت در اتاق نصیری رییس وقت ساواک رفتم. بیرون نشستم و مسعود داخل اتاق رفت. در اتاق بسته نشد. آقای نصیری آمد. هر دو ریش داشتیم و کاپشن های سربازی پوشیده بودیم و به نظر خیلی چریک وار می آمدیم.

نصیری بلند داد زد که حالا هم که آمدی با لباس چریک ها آمده ای؟ کیمیایی هم نامردی نکرد و گفت موقعی که جایزه سپاس را می گرفتم چریک نبودم و حالا چریک شده ام!؟ نصیری گفت بیا تو در را ببند. من دیگر چیزی نشنیدم. رفت داخل.

همانطور که نشسته بودم، سعی می کردم بشنوم که داخل اتاق چه خبر است. آقایی آمد و گفت پسر جان اینجا چه کار می کنی؟ من هم با یک حالت گیج و مبهم و آمیخته به ترس گفتم آقای کیمیایی داخل اتاق هستند و من منتظر ایشان هستم. گفت چای می خوری؟ قهوه می خوری؟ گفتم نه. البته می ترسیدم. چون قبلا به من گفته بودند آدم ها را با قرص های خواب آور آنجا خواب می کنند. لذا من سعی کردم آنجا حتی آب هم نخورم در حالی که زبانم خشک شده بود.

پنج دقیقه بعد یکی دیگر آمد و گفت تو اینجا چه کار می کنی؟ با داد و بیداد این را پرسید. گفتم یک نفر هم قبل از شما آمد و من به ایشان گفتم آقای کیمیایی داخل اتاق است و من منتظر ایشان هستم. گفت بیخود کردی اینجا نشسته ای، می گویم بیایند و بیرون بیندازنت.

گفتم چرا فحش می دهی؟ دوباره نفر اولی آمد و گفت برای تو قهوه نیاوردند؟

من زود دست این ها را خواندم. چون بچه های آن موقع سینما و همکاران کیمیایی به خصوص منفردزاده مطالبی از زندان برای من گفته بودند. من هم زود خودم را پیدا کردم و ساکت نشستم.

فردای آن روز به میثاقیه رفتم. جلوی در دو نفر آدم تنومند ایستاده بودند. تعجب کردم. فهمیدم از ماموران ساواک هستند. طبقه بالا هم داشتند فیلم گوزن ها را با دو نماینده مخصوص ساواک می دیدند. یک پس گردنی هم به کیمیایی زدند که تو در این فیلم به شاه فحش داده ای!

کیمیایی گفت نه من منظورم این کتاب است. آنها کتاب را برداشتند و گفتند ما ماجرای گوزن ها را می دانیم و سابقه اش را داریم.

گفتند این را تو از کجا شنیده ای که آن را فیلم کرده ای؟

مسعود اما به خاطر روابطش به خصوص با منفردزاده، این تجربه را داشت و گفت من این را از کتاب دمیان، نوشته هرمان هسه اقتباس کرده ام.

او هم کتاب را خوانده بود و می گفت چنین چیزی در کتاب هسه نیست. تو رسما موسیقی روی فیلم گذاشته ای که کی می خورد و کی می برد؟ و آخر این به شاه می رسد.

در نهایت قرار شد تم و سکانس آخر فیلم را عوض کنند.

از آنجا که بیرون آمدیم به بیمارستان رفتیم و کیمیایی مقداری خونریزی کرده بود.

ما رفتیم انتهای فیلم را با فشار ساواک عوض کنیم. مسعود بلد بود. کلک میزد. مثلاً یک درختی را می گذاشت کنار و بعد اسلحه را می گذاشت کنار، وقتی می گذاشت تسلیم بشود، یعنی این با درخت رشد خواهد کرد. این چیزها خیلی من را مجذوب می کرد.

در مقطعی از زمان معاون سیما بودید؟

نه. معاون سیما نبودم. معاون کیمیایی در شبکه دو تلویزیون سیما بودم. مدیر سیمافیلم فعلی بودم. سیما فیلم آن زمان دست من بود. مسعود کارها را تقسیم کرده بود. درست موقع شروع کار مرحوم علی حاتمی بود که می خواست سریال هزاردستان را بسازد و داشت تازه دنبال مکان و حتی دوربین می گشت. دکورها را تا حدی زده بود و دنبال امکانات می گشت.

رییس صدا و سیما چه کسی بود؟

آقای قطب زاده.

حدود 8 الی 10 ماه آنجا بودم. تلویزیون آن موقع این طور نبود. تکه تکه آن را گرفته بودند. مثلا طبقه 5 ساختمان دست مجاهدین خلق بود. طبقه 4 دست چریک های فدایی اقلیت بود. طبقه سوم دست چریک های فدایی اکثریت بود. حتی یادم است می گفتند اخبار دست گروه مرحوم شهیدبهشتی است. کسانی که وفادار به حکومت بودند بخش خبر را داشتند.

خاطرم است تمام انرژی من صرف این می شد که بتوانم این گروه ها را با هم هماهنگ کنم. یک جا اعتصاب بود. جای دیگر فحش بود. یک جا کار نمی کردند. بلبشوی عجیب و غریبی بود. یک سریال را می خواستیم دوبله کنیم باید صدجا می رفتیم و داد و بیدا می کردیم. مشکل از بودجه نبود. کار نمی کردند. بلبشویی بود.

وقتی من برای کارشناسی ارشد به آمریکا رفتم شخص قطب زاده دستور داد به عنوان نماینده صدا و سیما در قاره آمریکا باشم. آن موقع تازه سفارت آمریکا را گرفته بودند. شاید 7 روز پس از اشغال سفارت بود که وارد آمریکا شدم. تمام بودجه های ما را بستند. من آنجا بودم و شلوغ بازی بود. بعد هم مرا در یک تصادف ناکار کردند.